Shloka 18
अव्यक्तकालमान-निर्णयः
Measures of Time from the Unmanifest; Creation, Elements, and the Primacy of Mind
Devanagari script
पापीयस: क्षमेतैव श्रेयस: सदृशस्य च । विमानितो हतोत्क़ुष्ट एवं सिद्धिं गमिष्यति,पाप करनेवाला अपराधी अवस्थामें अपनेसे बड़ा हो या बराबर, उसके द्वारा अपमानित होकर, मार खाकर और गाली सुनकर भी उसे क्षमा ही कर देना चाहिये। ऐसा करनेवाला पुरुष परम सिद्धिको प्राप्त होगा
Translation
പാപിയായ കുറ്റക്കാരൻ തനിക്കു മേലായാലും സമനായാലും—അവനാൽ അപമാനിക്കപ്പെട്ടും അടിയേറ്റും നിന്ദ കേട്ടും കഴിഞ്ഞാലും അവനെ ക്ഷമിക്കണം. ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്ന പുരുഷൻ പരമസിദ്ധി പ്രാപിക്കും.
Word by Word
पापीयसःfrom a worse (person)
पापीयसः:
Apadana
TypeAdjective
Rootपापीयस् (पाप + ईयसुँ)
FormMasculine/Neuter, Ablative, Singular
क्षमेतshould forgive
क्षमेत:
Karta
TypeVerb
Rootक्षम् (to forgive/endure)
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
एवindeed/only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
श्रेयसःfrom a better (person)
श्रेयसः:
Apadana
TypeAdjective (used substantively)
Rootश्रेयस्
FormMasculine/Neuter, Ablative, Singular
सदृशस्यof an equal (person)
सदृशस्य:
TypeAdjective (used substantively)
Rootसदृश
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
विमानितःbeing insulted
विमानितः:
Karta
TypeAdjective
Rootवि-मान् (to dishonour) / विमानित (PPP)
FormMasculine, Nominative, Singular
हतःbeing struck
हतः:
Karta
TypeAdjective
Rootहन् (to strike/kill) / हत (PPP)
FormMasculine, Nominative, Singular
उत्कृष्टःbeing reviled/abused (lit. ‘raised up’; here in sense of harshly addressed)
उत्कृष्टः:
Karta
TypeAdjective
Rootउत्-√कृष् (to draw up/exalt) / उत्कृष्ट (PPP)
FormMasculine, Nominative, Singular
एवम्thus/in this way
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
सिद्धिम्perfection/success
सिद्धिम्:
Karma
TypeNoun
Rootसिद्धि
FormFeminine, Accusative, Singular
गमिष्यतिwill attain/go to
गमिष्यति:
TypeVerb
Rootगम् (to go)
FormSimple Future (Lṛṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
हंस उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes