Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

अव्यक्त-प्रबोधः (Awakening to the Unmanifest): The 25th and 26th Principles and Eligibility for Brahma-vidyā

मुखजा ब्राह्मणास्तात बाहुजा: क्षत्रिया: स्मृता: । ऊरुजा धनिनो राजन्‌ पादजा: परिचारका:,तात! जो मुखसे उत्पन्न हुए, वे ब्राह्मण कहलाये। दोनों भुजाओंसे उत्पन्न होनेवाले मनुष्योंको क्षत्रिय माना गया। राजन! जो ऊरुओं (जाँघों) से उत्पन्न हुए, वे धनवान्‌ (वैश्य) कहे गये; जिनकी उत्पत्ति चरणोंसे हुई, वे सेवक या शूद्र कहलाये

mukhajā brāhmaṇās tāta bāhujāḥ kṣatriyāḥ smṛtāḥ | ūrūjā dhanino rājan pādajāḥ paricārakāḥ ||

പരാശരൻ പറഞ്ഞു—പ്രിയവത്സാ! മുഖത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവർ ബ്രാഹ്മണർ; ഭുജങ്ങളിൽ നിന്നു ജനിച്ചവർ ക്ഷത്രിയർ എന്നു സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു. ഹേ രാജാവേ! ഊരു (തുട)യിൽ നിന്നു ജനിച്ചവർ ധനവാന്മാർ (വൈശ്യർ); പാദങ്ങളിൽ നിന്നു ജനിച്ചവർ പരിചാരകരും സേവകരും (ശൂദ്രർ) ആകുന്നു.

मुखजाःborn from the mouth
मुखजाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमुखज
FormMasculine, Nominative, Plural
ब्राह्मणाःBrahmins
ब्राह्मणाः:
Karta
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Nominative, Plural
तातdear one / son (vocative)
तात:
Sampradana
TypeNoun
Rootतात
FormMasculine, Vocative, Singular
बाहुजाःborn from the arms
बाहुजाः:
Karta
TypeAdjective
Rootबाहुज
FormMasculine, Nominative, Plural
क्षत्रियाःKshatriyas
क्षत्रियाः:
Karta
TypeNoun
Rootक्षत्रिय
FormMasculine, Nominative, Plural
स्मृताःare remembered/considered
स्मृताः:
Karta
TypeVerb
Rootस्मृ
FormMasculine, Nominative, Plural, क्त (past passive participle)
ऊरुजाःborn from the thighs
ऊरुजाः:
Karta
TypeAdjective
Rootऊरुज
FormMasculine, Nominative, Plural
धनिनःthe wealthy (Vaishyas)
धनिनः:
Karta
TypeNoun
Rootधनिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
राजन्O king
राजन्:
Sampradana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
पादजाःborn from the feet
पादजाः:
Karta
TypeAdjective
Rootपादज
FormMasculine, Nominative, Plural
परिचारकाःattendants/servants
परिचारकाः:
Karta
TypeNoun
Rootपरिचारक
FormMasculine, Nominative, Plural
तातdear one / son (vocative)
तात:
Sampradana
TypeNoun
Rootतात
FormMasculine, Vocative, Singular

पराशर उवाच

P
Parāśara
K
king (rājan)
B
Brāhmaṇa
K
Kṣatriya
V
Vaiśya (implied by dhaninaḥ)
Ś
Śūdra (implied by paricārakāḥ)