Shloka 32

Vidyā–Avidyā and the Twenty-Fifth Principle

Sāṃkhya–Yoga Clarification

Devanagari script

नरश्रेष्ठ! मनुष्य सुखमें हो या दुःखमें, जो सदाचारसे कभी विचलित नहीं होता, वही शास्त्रका ज्ञाता है ।। इषुप्रपातमात्र हि स्पर्शयोगे रति: स्मृता । रसने दर्शने घ्राणे श्रवणे च विशाम्पते

Transliteration

naraśreṣṭha! manuṣyaḥ sukhe vā duḥkhe vā yo sadācārāt kadācit na vicalati sa eva śāstrajñaḥ || iṣuprapātamātraṁ hi sparśayoge ratiḥ smṛtā | rasane darśane ghrāṇe śravaṇe ca viśāmpate ||

Translation

നരശ്രേഷ്ഠാ! മനുഷ്യൻ സുഖത്തിലായാലും ദുഃഖത്തിലായാലും, സദാചാരത്തിൽ നിന്ന് ഒരിക്കലും വഴുതാത്തവൻ തന്നെയാണ് യഥാർത്ഥ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ. സ്പർശവിഷയത്തിലെ രതി അമ്പ് വീഴുന്നത്ര മാത്രം ക്ഷണികമാണെന്ന് പറയുന്നു; അതുപോലെ, ഹേ പ്രജാപതേ, രസന (രുചി), നേത്ര (ദർശനം), നാസിക (ഗന്ധം), കർണ്ണ (ശ്രവണം) വിഷയങ്ങളിലും.

Word by Word

इषु-प्रपात-मात्रम्mere falling of an arrow (i.e., a very slight contact)

हिindeed/for

स्पर्श-योगेin the connection with touch; in tactile contact

रतिःpleasure/delight

स्मृताis said/considered

रसनेin the tongue (taste-organ)

दर्शनेin seeing/vision

घ्राणेin smelling; in the nose

श्रवणेin hearing; in the ear

चand

विशाम्-पतेO lord of the people

Speaker

पराशर उवाच

Characters & Entities

Parāśara

naraśreṣṭha (addressee)

viśāmpati (addressee)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes