Shloka 15
Vasiṣṭha on Saṃsāra, Guṇas, and Misattributed Agency
Mahābhārata 12.292
महर्षि उशना देवाधिदेव महादेवजीको प्रसन्न करके उनके शुक्रत्वको प्राप्त हो उसी नामसे प्रसिद्ध हुए। साथ ही पार्वतीदेवीकी स्तुति करके वे यशस्वी मुनि आकाशभमें ग्रहरूपसे स्थित हो आनन्द भोग रहे हैं ।।
maharṣi uśanā devādhideva-mahādevaṃ jīkaḥ prasannaṃ kṛtvā tasya śukratvaṃ prāptaḥ; tenaiva nāmnā prasiddho 'bhavat. sārdhaṃ ca pārvatīdevyāḥ stutiṃ kṛtvā sa yaśasvī muniḥ ākāśe graharūpeṇa sthitvā ānandaṃ bhuṅkte. asito devalaś caiva tathā nārada-parvatau | kakṣīvān jāmadagnyaś ca rāmas tāṇḍyas tathātmavān | vasiṣṭho jāmadagnir viśvāmitro 'trir bharadvājaḥ | hariśmaśruḥ kuṇḍadhāraḥ śrutaśravāś ca te maharṣayaḥ | ekāgracittā vedar̥gbhir bhagavato viṣṇoḥ stutiṃ kṛtvā, tasyaiva buddhimato śrīhareḥ kṛpayā tapasā siddhiṃ prāpuḥ ||
പാരാശരൻ പറഞ്ഞു—മഹർഷി ഉശനാ (ശുക്രൻ) ദേവാധിദേവനായ മഹാദേവനെ പ്രസന്നനാക്കി ‘ശുക്രത്വം’ പ്രാപിച്ചു; അതേ നാമത്താൽ ലോകത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായി. അദ്ദേഹം പാർവതീദേവിയെയും സ്തുതിച്ചു; ആ യശസ്വി മുനി ഇപ്പോൾ ആകാശത്തിൽ ഗ്രഹരൂപത്തിൽ നിലകൊണ്ട് ദിവ്യാനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നു. അതുപോലെ അസിതൻ, ദേവലൻ, നാരദൻ, പർവതൻ, കക്ഷീവാൻ, ജമദഗ്നിയുടെ പുത്രനായ രാമൻ (പരശുരാമൻ), മനോനിയന്ത്രണമുള്ള താണ്ഡ്യൻ എന്നിവരും മറ്റു മഹർഷിമാർ—വസിഷ്ഠൻ, ജമദഗ്നി, വിശ്വാമിത്രൻ, അത്രി, ഭരദ്വാജൻ, ഹരിശ്മശ്രു, കുണ്ടധാരൻ, ശ്രുതശ്രവാ—എല്ലാവരും ഏകാഗ്രചിത്തരായി വേദത്തിലെ ഋക്മന്ത്രങ്ങളാൽ ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിനെ സ്തുതിച്ചു; ആ ധീമാനായ ശ്രീഹരിയുടെ കൃപയാൽ തപസ്സിലൂടെ സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു.
पराशर उवाच
Educational Q&A
Spiritual accomplishment (siddhi) arises from disciplined austerity joined with one-pointed devotion and is ultimately fulfilled by divine grace. The verse also models reverence across traditions: Śiva grants Śukra his status, while many ṛṣis attain success through praising Viṣṇu with Vedic hymns.
Parāśara recounts how the sage Uśanā pleased Mahādeva and became famed as Śukra, later dwelling in the sky as a planet. He then lists renowned sages who, concentrating their minds, praised Viṣṇu through Vedic ṛks and—by Śrīhari’s grace—achieved success in their tapas.