Shloka 20
तात! संसार-सागरमें डूबते हुए मनुष्यका पुण्यकर्म कभी-कभी तबतक स्थिर-जैसा रहता है जबतक कि दुःखसे उसका छुटकारा नहीं हो जाता। तदनन्तर दुःखका भोग समाप्त कर लेनेपर जीव अपने पुण्य कर्मके फलका उपभोग आरम्भ करता है। जब पुण्यका भी क्षय हो जाता है तब फिर वह पापका फल भोगता है। नरेश्वर! इस बातको तुम अच्छी तरह समझ लो ।। दम: क्षमा धृतिस्तेज: संतोष: सत्यवादिता । ह्वीरहिंसा5व्यसनिता दाक्ष्यं चेति सुखावहा:,इन्द्रियसंयम, क्षमा, धैर्य, तेज, संतोष, सत्यभाषण, लज्जा, अहिंसा, दुर्व्यसनका अभाव तथा दक्षता--ये सब सुख देनेवाले हैं
tāta! saṃsāra-sāgare dūbate huye manuṣyasya puṇya-karma kadācid yāvat duḥkhāt tasya mucyate tāvat sthira-iva tiṣṭhati. tad-anantaram duḥkha-bhogaṃ samāpayitvā jīvaḥ sva-puṇya-karmaphalasya upabhogam ārabhate. yadā puṇyasya api kṣayaḥ bhavati tadā punaḥ sa pāpasya phalaṃ bhuṅkte. nareśvara! etad bhavān samyag avagacchatu. damaḥ kṣamā dhṛtis tejaḥ santoṣaḥ satyavāditā, hrīr ahiṃsā avyasanitā dākṣyaṃ ceti sukhāvahāḥ.
പരാശരൻ പറഞ്ഞു—താതാ! സംസാരസാഗരത്തിൽ മുങ്ങുന്ന മനുഷ്യന്റെ സമ്പാദിച്ച പുണ്യം ചിലപ്പോൾ കൂറ്റസ്ഥംപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു—അവൻ ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകുന്നതുവരെ. പിന്നെ ദുഃഖഭോഗം ക്ഷയിച്ചാൽ ജീവൻ പുണ്യഫലാനുഭവം ആരംഭിക്കുന്നു; പുണ്യവും ക്ഷയിച്ചാൽ വീണ്ടും പാപഫലം അനുഭവിക്കുന്നു. നരേശ്വരാ, ഇത് വ്യക്തമായി ഗ്രഹിക്ക. ഇന്ദ്രിയനിയമനം, ക്ഷമ, ധൈര്യം, തേജസ്, സന്തോഷം, സത്യവചനം, ലജ്ജ, അഹിംസ, ദുർവ്യസനങ്ങളുടെ അഭാവം, ദക്ഷത—ഇവ എല്ലാം സുഖദായകങ്ങളാണ്.
पराशर उवाच
Educational Q&A
Karmic results unfold in an order: suffering may be endured first while merit remains latent; after suffering is exhausted, merit yields pleasant results; when merit is depleted, sinful results arise again. Happiness is supported by specific virtues such as self-restraint, forgiveness, truthfulness, modesty, non-violence, freedom from addictions, and competence.
In Śānti Parva’s instructional setting, the sage Parāśara addresses a king, explaining how beings experience the fruits of past actions across time and emphasizing a practical list of virtues that lead to well-being.