Shloka 12
Adhyāya 290: Sāṃkhya-vidhi, Deha-doṣa, Guṇa-vicāra, and Mokṣa-gati
Bhīṣma–Yudhiṣṭhira Dialogue
Devanagari script
नाबीजाज्जायते किंचिन्नाकृत्वा सुखमेधते । सुकृतैर्विन्दते सौख्य॑ प्राप्य देहक्षयं नर:,जैसे बिना बीजके कोई अंकुर पैदा नहीं होता, उसी प्रकार पुण्यकर्म किये बिना कोई सुखी या समृद्धिशाली नहीं हो सकता; अतः मनुष्य देहत्यागके पश्चात् पुण्यकर्मोंके फलसे ही सुख पाता है
Translation
വിത്തില്ലാതെ മുള പിറക്കാത്തതുപോലെ, പുണ്യകർമ്മം ചെയ്യാതെ ആരും സുഖിയാകുകയോ സമൃദ്ധനാകുകയോ ചെയ്യില്ല. ദേഹക്ഷയം പ്രാപിച്ച ശേഷം മനുഷ്യൻ തന്റെ സുകൃതഫലത്താൽ തന്നെയാണ് സുഖം നേടുന്നത്.
Word by Word
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अबीजात्from (something) seedless / without seed
अबीजात्:
Apadana
TypeNoun/Adjective
Rootअबीज
FormMasculine/Neuter, Ablative, Singular
जायतेis born / arises
जायते:
TypeVerb
Rootजन्
FormPresent, 3, Singular, Atmanepada
किंचित्anything (at all)
किंचित्:
Karta
TypePronoun
Rootकिंचित्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अकृत्वाwithout doing / having not done
अकृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (implied)
सुखम्happiness, comfort
सुखम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुख
FormNeuter, Accusative, Singular
एधतेprospers / grows
एधते:
TypeVerb
Rootएध्
FormPresent, 3, Singular, Atmanepada
सुकृतैःby good deeds / merits
सुकृतैः:
Karana
TypeNoun
Rootसुकृत
FormNeuter, Instrumental, Plural
विन्दतेfinds / obtains
विन्दते:
TypeVerb
Rootविद्
FormPresent, 3, Singular, Atmanepada
सौख्यम्happiness, well-being
सौख्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootसौख्य
FormNeuter, Accusative, Singular
प्राप्यhaving attained / after reaching
प्राप्य:
TypeVerb
Rootप्र + आप्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (implied)
देहक्षयम्destruction/end of the body (death)
देहक्षयम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेहक्षय
FormMasculine, Accusative, Singular
नरःa man
नरः:
Karta
TypeNoun
Rootनर
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
पराशर उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes