Shloka 103
Śoka-śamana: Kṛṣṇa’s Consolation and Nārada’s Exempla to Sṛñjaya
Chapter 29
“उन यज्ञकुशल ब्राह्मणोंने नाभागपुत्र अम्बरीषकी सराहना करते हुए कहा था कि 'ऐसा यज्ञ न तो पहलेके राजाओंने किया है और न भविष्यमें होनेवाले ही करेंगे” ।। शतं राजसहस्राणि शतं राजशतानि च । सर्वेडश्वमेधैरीजानास्ते<न्वयुर्दक्षिणायनम्
śataṁ rājasahasrāṇi śataṁ rājaśatāni ca | sarve’śvamedhair ījānās te’nvayur dakṣiṇāyanam ||
വായു പറഞ്ഞു—യാഗത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ബ്രാഹ്മണർ നാഭാഗപുത്രൻ അംബരീഷനെ പ്രശംസിച്ച് പറഞ്ഞു—‘ഇത്തരമൊരു യാഗം മുൻകാല രാജാക്കന്മാർ ചെയ്തിട്ടില്ല; ഭാവിയിലെ രാജാക്കന്മാരും ചെയ്യുകയില്ല.’ സത്യമായി, ലക്ഷക്കണക്കിന് രാജസമൂഹങ്ങളും നൂറുനൂറ് രാജാക്കന്മാരുടെ കൂട്ടങ്ങളും—എല്ലാവരും അശ്വമേധയാഗം നടത്തി—ദക്ഷിണായനപഥം പിന്തുടർന്ന് കാലം വന്നപ്പോൾ പരലോകത്തേക്ക് പോയി।
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Even the greatest royal achievements and the highest Vedic sacrifices (like Aśvamedha) do not exempt one from the onward movement of time and mortality; ritual merit is honored, yet impermanence remains a governing truth.
Vāyu recounts how expert Brahmins praised King Ambarīṣa’s unparalleled sacrifice, then notes that vast numbers of kings—despite performing Aśvamedhas—still proceeded along dakṣiṇāyana, i.e., the inevitable course of time leading onward beyond worldly life.