Shloka 49
Adhyāya 287 — Janaka’s Inquiry on Śreyas, Abhayadāna, and Asaṅga
Non-attachment
अपनी उन्नति चाहनेवाले साधकको चाहिये कि जिस पापकर्मके संस्कारोंसे युक्त हुआ मनुष्य खाटपर पड़कर दुःख भोगता है, उस कर्मको पहलेसे ही न करे ।। यत्र राजा च राज्ञश्न पुरुषा: प्रत्यनन्तरा: । कुटम्बिनामग्रभुजस्त्यजेत् तद् राष्ट्रमात्मवान्,जहाँ राजा और राजाके निकटवर्ती अन्य पुरुष कुटुम्बी-जनोंसे पहले ही भोजन कर लेते हैं, उस राष्ट्रको मनस्वी पुरुष अवश्य त्याग दे
nārada uvāca |
āpannāṃ unnatiṃ kāṅkṣan sādhako 'yaṃ vicakṣaṇaḥ |
yasya pāpakṛta-saṃskārair yukto martyaḥ śayane patan duḥkhaṃ bhuṅkte, tat karma pūrvam eva na kuryāt ||
yatra rājā ca rājñaś ca puruṣāḥ praty-anantarāḥ |
kuṭumbinām agra-bhujas tyajet tad rāṣṭram ātmavān ||
സ്വോന്നതി ആഗ്രഹിക്കുന്ന সাধകൻ, ഏത് പാപകർമ്മത്തിന്റെ സംസ്കാരങ്ങളാൽ യുക്തനായി മനുഷ്യൻ പിന്നീടു കട്ടിലിൽ വീണുകിടന്ന് ദുഃഖം അനുഭവിക്കുമോ, ആ കർമ്മം ആദ്യം മുതലേ ചെയ്യരുത്. കൂടാതെ രാജാവും രാജാവിനോട് അടുത്തവരും ഗൃഹസ്ഥരെക്കാൾ മുമ്പേ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നിടത്ത്, ആത്മസംയമമുള്ളവൻ ആ രാജ്യത്തെ നിർബന്ധമായി ഉപേക്ഷിക്കണം.
नारद उवाच
Educational Q&A
Avoid wrongdoing before it ripens into unavoidable suffering: actions leave saṃskāras that later mature as pain and helplessness. Ethically, a just polity is one where rulers do not privilege themselves at the expense of householders; if a realm is exploitative, a principled person should not support it and may leave it.
Narada is instructing on dharma in the Shanti Parva, giving moral counsel about personal conduct (avoiding pāpakarma that later yields suffering) and political ethics (condemning a kingdom where the king and his inner circle take first share, signaling injustice toward ordinary householders).