Previous Verse
Next Verse

Shloka 63

Adhyāya 284: Tapas as a Corrective to Household Attachment

Parāśara’s Instruction

यद्‌ दग्धं भक्षितं पीतमशितं यच्च नाशितम्‌ । चूर्णीकृतापविद्धं च यज्ञसम्भारमीदृशम्‌,उस समय देवगुरु बृहस्पतिने महादेवजीको वेदका मखाध्याय पढ़कर सुनाया। तत्पश्चात्‌ प्रजापति दक्ष दोनों नेत्रोंसे आँसुओंकी धारा बहाते हुए हाथ जोड़कर भय और शंकासे सहमे हुए-से बोले--“भगवन्‌! यदि आप मुझपर प्रसन्न हैं, यदि मैं आपका प्रिय हूँ, आपके अनुग्रहका पात्र हूँ अथवा यदि आप मुझे वर देनेको उद्यत हैं तो मैं यही वर माँगता हूँ कि मैंने दीर्घकालसे महान्‌ प्रयत्न करके जो ऐसा यज्ञ-सम्भार जुटा रखा था, उसमेंसे जो चला दिया गया, खा-पी लिया गया, नष्ट किया गया अथवा चूर-चूर करके फेंक दिया गया, वह सब मेरे लिये व्यर्थ न हो”

yad dagdhaṁ bhakṣitaṁ pītam aśitaṁ yac ca nāśitam | cūrṇīkṛtāpaviddhaṁ ca yajñasambhāram īdṛśam ||

യജ്ഞസാമഗ്രികളിൽ ഏതൊക്കെ ദഹിപ്പിക്കപ്പെട്ടുവോ, ഭക്ഷിക്കപ്പെട്ടുവോ, പാനിക്കപ്പെട്ടുവോ, ഉപഭോഗിക്കപ്പെട്ടുവോ, നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടുവോ, കൂടാതെ പൊടിച്ചെറിഞ്ഞുവോ—അവയൊന്നും എനിക്കു വ്യർത്ഥമാകരുതേ।

यत्whatever/that which
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
दग्धम्burnt
दग्धम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदह्
Formक्त, Neuter, Nominative/Accusative, Singular
भक्षितम्eaten
भक्षितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootभक्ष्
Formक्त, Neuter, Nominative/Accusative, Singular
पीतम्drunk
पीतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपा
Formक्त, Neuter, Nominative/Accusative, Singular
अशितम्eaten (consumed)
अशितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअश्
Formक्त, Neuter, Nominative/Accusative, Singular
यत्and whatever/that which
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
नाशितम्destroyed
नाशितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनश्
Formक्त, Neuter, Nominative/Accusative, Singular
चूर्णीकृतम्pulverized, made into powder
चूर्णीकृतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootचूर्णीकृ
Formक्त, Neuter, Nominative/Accusative, Singular
अपविद्धम्thrown away, cast off
अपविद्धम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअप-विद्
Formक्त, Neuter, Nominative/Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
यज्ञसम्भारम्sacrificial materials/implements
यज्ञसम्भारम्:
Karma
TypeNoun
Rootयज्ञ-सम्भार
FormMasculine, Accusative, Singular
ईदृशम्such, of this kind
ईदृशम्:
Karma
TypeAdjective
Rootईदृश
FormMasculine, Accusative, Singular

वीरभद्र उवाच

Y
yajña (sacrifice)
Y
yajña-sambhāra (sacrificial materials)