Previous Verse
Next Verse

Shloka 100

Adhyāya 284: Tapas as a Corrective to Household Attachment

Parāśara’s Instruction

जिनके मन्दिरमें लगे हुए घण्टोंको सहस्रों आदमी बजाते हैं, घण्टोंकी माला जिन्हें प्रिय है, जिनके प्राण ही घण्टाके समान ध्वनि करते हैं, जो ग्रन्थ और कोलाहलरूप हैं, उन भगवान्‌ शिवको नमस्कार है ।। हूंहूंहूंकारपाराय हूंहूंकारप्रियाय च । नम: शमशभमे नित्यं गिरिवृक्षालयाय च,आप हूं (क्रोध), हूं (हिंकार), हूं (आकाश, सूर्य और ईश्वर)--इन सबसे परे विद्यमान शान्तस्वरूप पखह् हैं, 'हूं' हूं' करना आपको प्रिय लगता है, आप “शान्त रहो” शान्त रहो! ऐसा कहकर सदा सबको आश्रासन देनेवाले हैं तथा पर्वतोंपर और वृक्षोंके नीचे निवास करते हैं। आपको प्रणाम है

hūṁhūṁhūṁkārapārāya hūṁhūṁkārapriyāya ca | namaḥ śamaśabhame nityaṁ girivṛkṣālayāya ca ||

ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ ഘണ്ടകൾ മുഴക്കുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങളുള്ളവൻ, ഘണ്ടമാലകൾ പ്രിയമുള്ളവൻ, പ്രാണം തന്നെ ഘണ്ടാനാദമായി മുഴങ്ങുന്നവൻ, ഗ്രന്ഥവും കോലാഹലവും ആയവൻ—ആ ഭഗവാൻ ശിവനു നമസ്കാരം. ‘ഹൂം-ഹൂം-ഹൂം’ എന്ന നാദത്തിനും അതീതനായവൻ, ‘ഹൂം-ഹൂം’ നാദം പ്രിയമുള്ളവൻ; നിത്യം “ശാന്തരാകൂ, ശാന്തരാകൂ” എന്നു പറഞ്ഞു എല്ലാവർക്കും ആശ്വാസം നൽകുന്നവൻ; പർവതങ്ങളിലും വൃക്ഷങ്ങളുടെ കീഴിലും വസിക്കുന്നവൻ—അവനു പുനഃപുനഃ പ്രണാമം.

हूंहूंहूंकारपारायto the one who is beyond the sound “hūṃ hūṃ hūṃ”
हूंहूंहूंकारपाराय:
Sampradana
TypeNoun
Rootहूंहूंहूंकारपार
FormMasculine, Dative, Singular
हूंहूंकारप्रियायto the one fond of the sound “hūṃ hūṃ”
हूंहूंकारप्रियाय:
Sampradana
TypeAdjective
Rootहूंहूंकारप्रिय
FormMasculine, Dative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
नमःsalutation; homage
नमः:
TypeNoun
Rootनमस्
FormNeuter, Nominative, Singular
शमशभमेto Śamaśabhama (an epithet/name addressed in the verse)
शमशभमे:
Sampradana
TypeNoun
Rootशमशभम
FormMasculine, Dative, Singular
नित्यम्always
नित्यम्:
TypeIndeclinable
Rootनित्य
गिरिवृक्षालयायto the one whose abode is (among) mountains and trees
गिरिवृक्षालयाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootगिरिवृक्षालय
FormMasculine, Dative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
Ś
Śiva
H
hūṁ (sacred exclamation/utterance)
M
mountains (giri)
T
trees (vṛkṣa)