Shloka 56
Aśmagīta: Janaka’s Inquiry on Loss, Kāla, and the Limits of Control (अश्मगीता)
स यज्ञशील: प्रजने निविष्ट: प्राग् ब्रह्मचारी प्रविविक्तचक्षु: । आराधयेत् स्वर्गमिमं च लोक॑ परं च मुक्त्वा हृदयव्यलीकम्,मनुष्य पहले ब्रह्मचर्यका पालन करके संतानोत्पादनके लिये विवाह करे, नेत्र आदि इन्द्रियोंको पवित्र रखे और स्वर्गलोक तथा इहलोकके सुखकी आशा छोड़कर हृदयके शोक-संतापको दूर करके यज्ञपरायण हो परमात्माकी आराधना करता रहे
sa yajñaśīlaḥ prajane niviṣṭaḥ prāg brahmacārī pravivikta-cakṣuḥ | ārādhayet svargam imaṃ ca lokaṃ paraṃ ca muktvā hṛdaya-vyalīkam ||
ജനകൻ പറഞ്ഞു—മനുഷ്യൻ ആദ്യം ബ്രഹ്മചാരിയായി ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ശുദ്ധവും നിയന്ത്രിതവുമായിട്ട് പാലിക്കണം; പിന്നെ സന്താനാർത്ഥം ഗൃഹസ്ഥജീവിതത്തിൽ സ്ഥാപിതനായി യജ്ഞപരായണനാകണം. ഹൃദയത്തിലെ വക്രത—ശോകം, കലക്കം, അന്തർകപടം—ഇവയെ ഉപേക്ഷിച്ച്, ഈ ലോകത്തെയും സ്വർഗ്ഗത്തെയും സുഖപ്രതീക്ഷ വിട്ട്, പരമാത്മാവിനെ നിരന്തരം ആരാധിക്കണം.
जनक उवाच
Educational Q&A
Janaka teaches a disciplined life-order: begin with brahmacarya and sense-restraint, enter household life for righteous progeny and yajña, but renounce craving for worldly and heavenly rewards; purify the heart and worship the Supreme with inner integrity.
In Śānti Parva’s instruction on dharma and liberation, King Janaka speaks as a teacher, outlining how a person should live—combining social duty (householder responsibilities and yajña) with inner renunciation and purification aimed at the highest good.