Shloka 53
श्रेयो-धर्मकर्मविचारः
Inquiry into Śreyas, Dharma, and Karma
ये तु च्युता: सिद्धलोकात् क्रमेण तेषां गति यान्ति तथा<<नुपूर्व्या जीवा: परे तद्धलतुल्यरूपा: स्वं स्वं विधि यान्ति विपर्ययेण,“जो योगी सिद्धलोकसे गिरकर मृत्युलोकमें आये हैं, उनके समान साधनबलसे सम्पन्न जो अन्य योगी हैं, वे भी एक लोकसे दूसरे लोकमें ऊपर उठते हुए क्रमश: उन सिद्ध पुरुषोंकी ही गतिको प्राप्त होते हैं। परंतु जो वैसे नहीं हैं, वे विपरीतभावके कारण अपनी- अपनी गतिको प्राप्त होते हैं
ye tu cyutāḥ siddhalokāt krameṇa teṣāṃ gatiṃ yānti tathānupūrvyāḥ | jīvāḥ pare taddhalatulyarūpāḥ svaṃ svaṃ vidhiṃ yānti viparyayeṇa ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു— സിദ്ധലോകത്തിൽ നിന്ന് ച്യുതരായി ക്രമമായി താഴേക്ക് ഇറങ്ങുന്നവർ എങ്ങനെയോ, അവർക്കു തുല്യമായ সাধനബലം ഉള്ള മറ്റു ജീവികളും ലോകത്തിൽ നിന്ന് ലോകത്തിലേക്ക് പടിപടിയായി സഞ്ചരിച്ചു മേലോട്ടുയർന്ന് ഒടുവിൽ ആ സിദ്ധന്മാരുടെ ഗതിയേ പ്രാപിക്കുന്നു. എന്നാൽ അങ്ങനെ സജ്ജരല്ലാത്തവർ വിരുദ്ധസ്വഭാവം മൂലം തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ഗതികളിലേക്കാണ് പോകുന്നത്.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Spiritual destiny (gati) follows one’s inner discipline and disposition: those with yogic strength progress through realms in an ordered ascent and can regain the Siddhas’ path, while those lacking such steadiness move in a contrary direction toward lower or different outcomes.
In Bhishma’s instruction on dharma and liberation-oriented conduct, he explains a cosmological-ethical principle: beings may fall from a perfected realm, yet through comparable practice they can again rise stepwise; otherwise, due to contrary tendencies, they reach different destinations.