Shloka 51
श्रेयो-धर्मकर्मविचारः
Inquiry into Śreyas, Dharma, and Karma
संहारकाले परिदग्धकाया ब्रद्माणमायान्ति सदा प्रजा हि । चेष्टात्मनो देवगणाश्न सर्वे ये ब्रह्मलोकादपरा: सम तेडपि,'ज्ञानाग्निके द्वारा जिनके सूक्ष्म, स्थूल और कारण-शरीर दग्ध हो गये हैं, वे प्रजाजन अर्थात् योगीलोग प्रलयकालमें सदा परब्रह्म परमात्माको प्राप्त होते हैं एवं जो ब्रह्मलोकसे नीचेके लोकोंमें रहनेवाले साधनशील दैवी प्रकृतिसे सम्पन्न साधक हैं, वे सब परब्रह्मको प्राप्त हो जाते हैं
saṁhārakāle paridagdhakāyā brahmāṇam āyānti sadā prajā hi | ceṣṭātmano devagaṇāś ca sarve ye brahmalokād aparāḥ samās te 'pi ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു— പ്രളയകാലത്ത് ജ്ഞാനാഗ്നിയാൽ സ്ഥൂല, സൂക്ഷ്മ, കാരണ ശരീരങ്ങൾ ദഗ്ധമായ യോഗികൾ സദാ പരബ്രഹ്മ പരമാത്മാവിനെ പ്രാപിക്കുന്നു. അതുപോലെ ബ്രഹ്മലോകത്തിനടിയിലെ ലോകങ്ങളിൽ വസിക്കുന്ന ദിവ്യപ്രകൃതിസമ്പന്നരായ ദേവഗണങ്ങളും সাধനയിൽ നിരതരായ সাধകരും എല്ലാവരും ആ പരമ ബ്രഹ്മത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Liberation is attained when the coverings of embodiment are consumed by knowledge and disciplined practice; at pralaya, such purified beings—whether yogins or divine beings in lower worlds—reach the Supreme Brahman. Cosmic rank (even residence in Brahmaloka or below) is secondary to inner realization.
In Bhishma’s instruction in the Shanti Parva, he describes the destiny of realized and disciplined beings at the time of cosmic dissolution: those whose embodied limitations are destroyed attain Brahman, and even divine beings and practitioners in lower realms, through sustained spiritual effort, also reach the Supreme.