Shloka 15
श्रेयो-धर्मकर्मविचारः
Inquiry into Śreyas, Dharma, and Karma
तदेव बहुभिमर्माल्यैर्वास्यथमानं पुनः पुनः । विमुञज्चति स्वकं गन्धं माल्यगन्धे च तिष्ठति
tad eva bahubhir marmālyair vāsyathamānaṃ punaḥ punaḥ | vimuñcati svakaṃ gandhaṃ mālyagandhe ca tiṣṭhati ||
അതേ എള്ളെണ്ണയോ കടുകെണ്ണയോ അനവധി സുഗന്ധപുഷ്പമാലകളാൽ വീണ്ടും വീണ്ടും സുഗന്ധിതമാക്കപ്പെടുമ്പോൾ തന്റെ സ്വാഭാവിക ഗന്ധം വിട്ട് പുഷ്പഗന്ധത്തിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു. അതുപോലെ ഭാര്യ-പുത്രാദി സംഗമംകൊണ്ട് വർദ്ധിച്ചും സത്ത്വ-രജസ്-തമസ് എന്ന ത്രിഗുണങ്ങളാൽ പ്രേരിതവുമായ ദോഷസമൂഹം ബുദ്ധിയാലും അഭ്യാസജന്യമായ സ്ഥിരപ്രയത്നത്താലും നിവൃത്തിയാകുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Repeated association and sustained practice can transform one’s ingrained tendencies: just as oil repeatedly infused with floral scent relinquishes its own odor and takes on the garland’s fragrance, so too long-accumulated faults driven by the three guṇas can be reduced and ended through discernment (buddhi) and disciplined practice (abhyāsa) supported by deliberate effort (yatna).
In the Śānti Parva’s instruction on inner discipline and the workings of the guṇas, Bhīṣma addresses Yudhiṣṭhira using a concrete household analogy (oil absorbing perfume) to explain how deep-seated dispositions formed over many lives and reinforced by worldly attachments can nevertheless be altered through understanding and sustained spiritual-ethical effort.