Shloka 26
Śreyas-nirdeśa (Discerning the Superior Good): Nārada–Gālava Saṃvāda
देवानामेष वै गोष्ठो यदरण्यमिति श्रुति: । गाँव या नगरमें रहकर स्त्री-पुत्रोंमें आसक्ति रखना--यह मृत्युका घर ही है। “यदरण्यम्” इस श्रुतिके अनुसार जो वानप्रस्थ-आश्रम है, यह देवताओंकी गोशालाके समान है ।।
bhīṣma uvāca | devānām eṣa vai goṣṭho yad araṇyam iti śrutiḥ | nibandhanī rajjur eṣā yā grāme vasato ratiḥ ||
ശ്രുതി പറയുന്നു—“അരണ്യം ദേവന്മാരുടെ ഗോശാല (ആശ്രയസ്ഥാനം) തന്നെയാണ്.” എന്നാൽ ഗ്രാമത്തിൽ വസിച്ച് ഗൃഹബന്ധങ്ങളിൽ രമിക്കുന്ന രതി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന കയറായി മാറുന്നു. അതിനാൽ വാനപ്രസ്ഥമായി വനാശ്രയം ദിവ്യാശ്രയമായി പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു; ഗൃഹാസക്തി ബന്ധനകാരണമെന്നു പറയുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Attachment to settled household pleasures is likened to a binding rope, whereas retreat to the forest—symbolizing vānaprastha and disciplined withdrawal—is praised by śruti as a sacred refuge aligned with the divine.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and life-stages, Bhishma advises Yudhishthira by contrasting village/household attachment with the forest-dweller’s path, citing a scriptural saying to elevate vānaprastha as spiritually protective.