Shloka 14
इन्द्रेण वृत्रवधः, ब्रह्महत्याया अनुगमनम्, तथा च विभाजन-निवासविधानम्
Indra’s defeat of Vṛtra; pursuit by Brahmahatyā; allocation of her abodes
काम॑ क्रोधं च लोभं च भयं स्वप्रं च पजचमम् । परित्यज्य निषेवेत यतवाग् योगसाधनान्,काम, क्रोध, लोभ, भय और निद्रा--ये ही योगसम्बन्धी वे पाँच दोष हैं, जिनको विद्वान् पुरुष जानते हैं। इनका मूलोच्छेद कर देना चाहिये तथा इनका परित्याग करके वाणीको संयममें रखते हुए योगसाधनोंका सेवन करना चाहिये
kāmaṁ krodhaṁ ca lobhaṁ ca bhayaṁ svapnaṁ ca pañcamam | parityajya niṣeveta yatavāg yogasādhanān ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—കാമം, ക്രോധം, ലോഭം, ഭയം, അഞ്ചാമതായി നിദ്ര—ഇവയാണ് യോഗത്തെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്ന അഞ്ചു ദോഷങ്ങൾ എന്ന് ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നു. ഇവയെ മൂലത്തിൽ നിന്നുതന്നെ പിഴുതെറിഞ്ഞ് ഉപേക്ഷിച്ച്, വാക്കിനെ സംയമപ്പെടുത്തി യോഗസാധനങ്ങൾ പരിശ്രമത്തോടെ അനുഷ്ഠിക്കണം.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Yoga requires ethical and psychological purification: the aspirant should uproot five inner hindrances—desire, anger, greed, fear, and excessive sleep—and then cultivate yogic disciplines with restraint of speech and conduct.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and the path of inner peace; here he gives practical guidance for yoga by identifying key faults to renounce and urging disciplined practice.