Shloka 10
इन्द्रेण वृत्रवधः, ब्रह्महत्याया अनुगमनम्, तथा च विभाजन-निवासविधानम्
Indra’s defeat of Vṛtra; pursuit by Brahmahatyā; allocation of her abodes
अनित्यत्वेन च स्नेहं क्षुधां योगेन पण्डित: । कारुण्येनात्मनो मान तृष्णां च परितोषत:,विद्वान् पुरुष वस्तुओंकी अनित्यताका चिन्तन करके स्नेहको, योगाभ्यासके द्वारा क्षुधाको, करुणाके द्वारा अपने अभिमानको और संतोषसे तृष्णाको जीते
anityatvena ca snehaṁ kṣudhāṁ yogena paṇḍitaḥ | kāruṇyenātmano mānaṁ tṛṣṇāṁ ca paritoṣataḥ ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—പണ്ഡിതൻ വസ്തുക്കളുടെ അനിത്യത്തെ ധ്യാനിച്ച് സ്നേഹാസക്തിയെ ജയിക്കുന്നു; യോഗാഭ്യാസംകൊണ്ട് ക്ഷുധയെ ജയിക്കുന്നു; കരുണയാൽ സ്വാഭിമാനം ശമിപ്പിക്കുന്നു; സന്തോഷംകൊണ്ട് തൃഷ്ണയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a practical inner discipline: contemplate impermanence to loosen attachment, practice yoga to restrain bodily urges like hunger, cultivate compassion to dissolve pride, and develop contentment to end craving. Together these form a dharmic method for mastering the mind and senses.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on righteous living after the war. Here he gives concise guidance on self-conquest—how a wise person should train the inner life so that conduct in dharma becomes stable and unshaken.