Next Verse

Shloka 1

नारद–असित (देवल) संवादः — भूतप्रभवाप्यय, इन्द्रिय-गुण-विवेक, क्षेत्रज्ञ-तत्त्व

ऑपनआक्रात बछ। अं क्ाज अष्टषष्ट्यधिकद्धिशततमो< ध्याय: स्यूमरश्मि और कपिलका संवाद--स्यूमरश्मिके द्वारा यज्ञकी अवश्यकर्तव्यताका निरूपण युधिष्ठिर उदाच अविरोधेन भूतानां योग: षाड्गुण्यकारक: । यः स्यादुभयभाग्धर्मस्तन्मे ब्रूहि पितामह,युधिष्ठिरने पूछा--पितामह! प्राणियोंका विरोध (अहित) न करते हुए मनुष्योंको शम- दमादि छहों गुणोंकी प्राप्ति करानेवाला जो योग है तथा जो भोग और मोक्ष दोनों फलोंको प्राप्त करानेवाला धर्म है, वह मुझे बतलाइये

Yudhiṣṭhira uvāca—avirodhena bhūtānāṁ yogaḥ ṣāḍguṇya-kārakaḥ | yaḥ syād ubhaya-bhāga-dharmas tan me brūhi pitāmaha ||

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു— പിതാമഹാ! ജീവികൾക്ക് വിരോധമുണ്ടാക്കാതെ മനുഷ്യനെ ശമം, ദമം മുതലായ ആറു ഗുണങ്ങളിലേക്കു നയിക്കുന്ന യോഗം ഏതാണ്? കൂടാതെ ഭോഗവും മോക്ഷവും— ഇരുവിധ ഫലവും നൽകുന്ന ഉഭയഭാഗ ധർമ്മം ഏതാണ്? അത് എനിക്ക് അരുളിച്ചെയ്യുക.

युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular
अविरोधेनby non-opposition / without harming
अविरोधेन:
Karana
TypeNoun
Rootअविरोध
FormMasculine, Instrumental, Singular
भूतानाम्of beings
भूतानाम्:
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Genitive, Plural
योगःyoga; discipline
योगः:
Karta
TypeNoun
Rootयोग
FormMasculine, Nominative, Singular
षाड्गुण्यकारकःproducing the sixfold virtues
षाड्गुण्यकारकः:
TypeAdjective
Rootषाड्गुण्य-कारक
FormMasculine, Nominative, Singular
यःwhich / who
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
स्यात्might be / would be
स्यात्:
TypeVerb
Rootअस्
FormOptative, 3, Singular
उभयभाग्धर्मःa dharma having both shares (both fruits)
उभयभाग्धर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootउभय-भाग-धर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
मेto me
मे:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormDative, Singular
ब्रूहिtell (me)
ब्रूहि:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperative, 2, Singular
पितामहO grandsire
पितामह:
TypeNoun
Rootपितामह
FormMasculine, Vocative, Singular

हुमत्सेन उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
P
Pitāmaha (Bhīṣma)