Shloka 34
Devanagari script
दम्पत्यो: प्राणसंश्लेषे योडभिसंधि: कृत: किल । त॑ माता च पिता चेति भूतार्थो मातरि स्थित:,“पति और पत्नी मैथुनकालमें सुयोग्य पुत्र होनेके लिये जो अभिलाषा करते हैं, उसे यद्यपि पिता और माता-दोनों धारण करते हैं तथापि वास्तवमें वह अभिलाषा मातामें ही प्रतिष्ठित होती है
Translation
ദമ്പതികളുടെ പ്രാണസംശ്ലേഷത്തിൽ (സംഗമകാലത്ത്) ഉണ്ടാകുന്ന അഭിസന്ധി/ആഗ്രഹം മാതാവിലും പിതാവിലും ഇരുവരിലും ഉണ്ടെങ്കിലും, അതിന്റെ യഥാർത്ഥ ആധാരം മാതാവിലേയ്ക്കാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്.
Word by Word
दम्पत्योःof the couple (husband and wife)
दम्पत्योः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदम्पती
FormDual (m/f pair), Genitive, Dual
प्राणसंश्लेषेin the union of life-breaths (sexual union)
प्राणसंश्लेषे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्राणसंश्लेष
FormMasculine, Locative, Singular
यःwhich/that (desire/intention)
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अभिसन्धिःintention, resolve, wish
अभिसन्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootअभिसन्धि
FormMasculine, Nominative, Singular
कृतःmade, formed
कृतः:
TypeVerb
Rootकृ
FormPast (PPP), Singular, Masculine, Nominative
किलindeed, it is said
किल:
TypeIndeclinable
Rootकिल
सःthat (same)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
माताmother
माता:
Karta
TypeNoun
Rootमातृ
FormFeminine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
पिताfather
पिता:
Karta
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
इतिthus (as)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
भूतार्थःreal in meaning, truly meant
भूतार्थः:
Karta
TypeAdjective
Rootभूतार्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
मातरिin the mother
मातरि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमातृ
FormFeminine, Locative, Singular
स्थितःsituated, established
स्थितः:
TypeVerb
Rootस्था
FormPast (PPP), Singular, Masculine, Nominative
Speaker
भीष्म उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes