Shloka 18
कुण्डधारोपाख्यानम्
Kuṇḍadhāra-Upākhyāna: Dharma’s Superiority over Wealth and Desire
Devanagari script
इति धर्म: समाख्यात: सद्धिर्धर्मार्थदर्शिभि: । वयं जिज्ञासमानास्तु सम्प्राप्ता धर्मदर्शनात्,“धर्म और अर्थका साक्षात्कार करनेवाले सत्पुरुषोंने इसी प्रकार धर्मकी व्याख्या की है। हमलोगोंने धर्मदर्शन नामक मुनिसे जिज्ञासा प्रकट करनेपर उस धर्मका ज्ञान प्राप्त किया है
Translation
ധർമ്മവും അർത്ഥവും ദർശിച്ച സത്പുരുഷന്മാർ ഇപ്രകാരം ധർമ്മത്തെ വ്യാഖ്യാനിച്ചു. ഞങ്ങൾ ജിജ്ഞാസ പ്രകടിപ്പിച്ചപ്പോൾ ‘ധർമ്മദർശനം’ എന്ന മുനിയിൽ നിന്ന് ആ ധർമ്മജ്ഞാനം ലഭിച്ചു.
Word by Word
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
धर्मःdharma; righteousness
धर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
समाख्यातःhas been declared/explained
समाख्यातः:
TypeVerb
Rootसम्-आ-ख्या (धातु)
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular, Passive/resultative
सद्भिःby the good (people)
सद्भिः:
Karana
TypeNoun
Rootसत्
FormMasculine, Instrumental, Plural
धर्मार्थदर्शिभिःby those who see/realize dharma and artha
धर्मार्थदर्शिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootधर्मार्थदर्शिन्
FormMasculine, Instrumental, Plural
वयम्we
वयम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormNominative, Plural
जिज्ञासमानाःdesiring to know; inquiring
जिज्ञासमानाः:
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formशानच् (present active participle, parasmaipada sense), Masculine, Nominative, Plural
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
सम्प्राप्ताःhave attained/obtained
सम्प्राप्ताः:
TypeVerb
Rootसम्-प्र-आप् (धातु)
Formक्त (past active participle), Masculine, Nominative, Plural
धर्मदर्शनात्from Dharma-darśana (name of a sage)/from the seeing of dharma
धर्मदर्शनात्:
Apadana
TypeNoun
Rootधर्मदर्शन
FormMasculine, Ablative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes