Shloka 24
कपिल–स्यूमरश्मि संवादः
Kapila and Syūmaraśmi on Renunciation, Householder Support, and Epistemic Authority
जैसे यहाँ नदीकी धारामें दैवेच्छासे बहता हुआ काठ अकस्मात् किसी दूसरे काठसे संयुक्त हो जाता है; फिर वहाँ दूसरे-दूसरे काष्ठ
yathā iha nadī-dhārāyāṃ daivecchayā bahatā kāṣṭham akasmāt kasyacid anyena kāṣṭhena saṃyujyate; punaḥ tatra nānā-vidhāni kāṣṭhāni tṛṇāni laghu-kāṣṭhāni śuṣka-gomayāni ca āgatya parasparaṃ saṃyujyante, kintu eṣāṃ sarveṣāṃ saṃyogaḥ akasmika eva, na tu saṃkalpataḥ (evam eva saṃsāre prāṇināṃ paraspara-saṃyoga-viyogau bhavataḥ) || yasmān nodvijate bhūtaṃ jātu kiṃcit kathaṃcana | abhayaṃ sarva-bhūtebhyaḥ sa prāpnoti sadā mune ||
തൂലാധാരൻ പറഞ്ഞു—നദിയുടെ പ്രവാഹത്തിൽ ദൈവേച്ഛയാൽ ഒഴുകിപ്പോകുന്ന ഒരു മരക്കഷണം പെട്ടെന്ന് മറ്റൊരു മരക്കഷണവുമായി ചേർന്നുപോകുന്നു; അതേ സ്ഥലത്ത് മറ്റു കട്ടകൾ, പുല്ല്, ചെറുകഷണങ്ങൾ, ഉണങ്ങിയ ചാണകവും ഒഴുകിവന്ന് പരസ്പരം ഒട്ടിച്ചേരുന്നു—എന്നാൽ ആ ചേർച്ച യാദൃച്ഛികമാണ്, ഉദ്ദേശപൂർവമല്ല. അതുപോലെ ഈ ലോകത്തിൽ ജീവികളുടെ കൂടിച്ചേരലും വേർപാടും വീണ്ടും വീണ്ടും നടക്കുന്നു. അതിനാൽ, ഹേ മുനേ, ആരാൽ ഒരു ജീവിയും ഒരിക്കലും ഏതുവിധത്തിലും കലങ്ങുന്നില്ലയോ, അവൻ എല്ലാ ഭൂതങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള സ്ഥിരമായ അഭയം പ്രാപിക്കുന്നു।
तुलाधार उवाच
Educational Q&A
Associations and separations among beings are largely accidental and governed by forces beyond personal control; therefore one should live so as not to disturb any creature. Such harmlessness (non-agitation of others) yields reciprocal safety—fearlessness from all beings.
Tulādhāra illustrates a moral point with a river-current image: floating debris (logs, straw, small sticks, dried cow-dung) meets and clumps together without intention, then disperses. He applies this to human and creaturely relationships in saṃsāra and concludes with an ethical injunction toward universal non-harming.