Shloka 18

कालनियमः शोकशमनं च

Kāla as Regulator; Pacification of Grief

Devanagari script

धनहेतोर्य ईहेत तस्यानीहा गरीयसी । भूयान्‌ दोषो हि वित्तस्य यश्व धर्मस्तदाश्रय:

Transliteration

dhanahetor ya īheta tasyānīhā garīyasī | bhūyān doṣo hi vittasya yaś ca dharmas tadāśrayaḥ ||

Translation

ധനത്തെ ലക്ഷ്യമാക്കി പരിശ്രമിക്കുന്നവന് ആ പരിശ്രമം ഉപേക്ഷിച്ച് ആശങ്കയില്ലാതെ ഇരിക്കുന്നതുതന്നെ ശ്രേയസ്കരം. കാരണം ധനത്തിൽ മഹാദോഷങ്ങളുണ്ട്; ധനത്തെ ആശ്രയിക്കുന്ന ധർമ്മവും അതേ ദോഷങ്ങളാൽ മലിനമാകുന്നു.

Word by Word

• धनहेतोः: for the sake of wealth
• धनहेतोः: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: धन-हेतु
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• यः: who
• यः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: यद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• ईहेत: should strive / would strive
• Type: Verb
• Root: ईह्
• Form: Optative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada

• तस्य: for him / of him
• तस्य: Sampradana
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine/Neuter, Genitive, Singular

• अनीहा: non-striving, inaction
• अनीहा: Karta
• Type: Noun
• Root: अनीहा
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• गरीयसी: better, more weighty
• Type: Adjective
• Root: गुरु
• Form: Feminine, Nominative, Singular, Comparative

• भूयान्: greater
• Type: Adjective
• Root: भूयस्
• Form: Masculine, Nominative, Singular, Comparative

• दोषः: fault, defect
• दोषः: Karta
• Type: Noun
• Root: दोष
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• हि: indeed, for
• Type: Indeclinable
• Root: हि

• वित्तस्य: of wealth
• वित्तस्य: Sampradana
• Type: Noun
• Root: वित्त
• Form: Neuter, Genitive, Singular

• यश्च: and which / and who
• यश्च: Karta
• Type: Pronoun
• Root: यद् + च
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• धर्मः: dharma, righteousness
• धर्मः: Karta
• Type: Noun
• Root: धर्म
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• तदाश्रयः: dependent on that (wealth)
• Type: Adjective
• Root: तद्-आश्रय
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana