Shloka 3
ज्ञातिवत् सर्वभूतानां सर्ववित् सर्ववेदवित् । नाकामो ग्रियते जातु न तेन न च वै द्विज:,जो समस्त प्राणियोंको अपने कुटुम्बकी भाँति समझकर उनपर दया करता है। जाननेयोग्य तत्त्वका ज्ञाता तथा सब वेदोंका तत्त्वज्ञ है और कामनासे रहित है। वह कभी मृत्युको प्राप्त नहीं होता अर्थात् जन्म-मृत्युके बन्धनसे सदाके लिये मुक्त हो जाता है। इन लक्षणोंसे सम्पन्न पुरुष ब्राह्मण नहीं है ऐसी बात नहीं, किंतु वही सच्चा ब्राह्मण है
vyāsa uvāca | jñātivat sarvabhūtānāṁ sarvavit sarvavedavit | nākāmo mriyate jātu na tena na ca vai dvijaḥ ||
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—സകല ജീവികളെയും സ്വന്തം ബന്ധുക്കളെപ്പോലെ കാണുന്നവൻ, ജ്ഞേയതത്ത്വം അറിയുന്നവൻ, എല്ലാ വേദങ്ങളുടെയും സാരം ഗ്രഹിച്ചവൻ, ആഗ്രഹരഹിതൻ—അവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ മരിക്കുകയില്ല; ജനനമരണബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് ശാശ്വതമായി മോചിതനാകും. അതിനാൽ അവൻ ബ്രാഹ്മണനല്ല എന്നു പറയുന്നത് ശരിയല്ല; അവനേയാണ് സത്യബ്രാഹ്മണൻ.
व्यास उवाच
Educational Q&A
True brāhmaṇahood is defined by inner qualities—universal kinship and compassion, knowledge of ultimate truth and the Vedas’ essence, and freedom from desire—leading to liberation beyond birth and death.
In the didactic setting of Śānti Parva, Vyāsa states a criterion for who should be regarded as a genuine brāhmaṇa: not merely by birth or label, but by realized knowledge, compassion toward all beings, and desirelessness that culminates in mokṣa.