Shloka 7
राजधर्मः—राष्ट्ररक्षणं, दण्डनीतिः, हयग्रीवोपाख्यानम्
Royal Duty: Protection, Penal Policy, and the Hayagrīva Exemplum
नाभूतिकालेषु फलं ददन्ति शिल्पानि मन्त्राक्ष तथौषधानि । तान्येव कालेन समाहितानि सिद्धमन्ति वर्धन्ति च भूतिकाले,अवनतिके समय शिल्पकलाएँ, मन्त्र तथा औषध भी कोई फल नहीं देते हैं। वे ही जब उन्नतिके समय उपयोगमें लाये जाते हैं, तब कालकी प्रेरणासे सफल होते और वृद्धिमें सहायक बनते हैं
na bhūtikāleṣu phalaṁ dadanti śilpāni mantrākṣa tathauṣadhāni | tānyeva kālena samāhitāni siddhyanti vardhanti ca bhūtikāle ||
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു— “അവനതിയുടെയും ദുര്ഭാഗ്യത്തിന്റെയും കാലത്ത് ശില്പകലകളും മന്ത്രാക്ഷരങ്ങളും ഔഷധങ്ങളും പോലും ഫലം തരുന്നില്ല. അതേ ഉപായങ്ങൾ കാലത്തോട് യോജിച്ച് സമാഹിതമായി പ്രയോഗിക്കുമ്പോൾ, അഭ്യുദയകാലത്ത് വിജയിക്കുകയും വർദ്ധനവിന് കാരണമാവുകയും ചെയ്യുന്നു.”
व्यास उवाच
Educational Q&A
Results are not produced by means alone (skill, mantra, medicine); they depend on the maturity of Time and circumstances. Therefore, maintain steadiness: do not lose heart when efforts fail in adversity, and do not become proud when they succeed in prosperity.
In the didactic setting of Śānti Parva, Vyāsa states a general principle about kāla (Time): the same human instruments can appear ineffective during downturns but become successful when conditions align, emphasizing patience, discernment, and humility.