Shloka 19
आत्मापि चायं न मम सर्वापि पृथिवी मम । यथा मम तथान्येषामिति पश्यन् न मुहृति,“यह शरीर भी अपना नहीं है और सारी पृथ्वी भी अपनी नहीं है। यह जिस तरहसे मेरी है, उसी तरह दूसरोंकी भी है। ऐसी दृष्टि रखनेवाला पुरुष कभी मोहमें नहीं फँसता है
ātmāpi cāyaṃ na mama sarvāpi pṛthivī mama | yathā mama tathānyeṣām iti paśyan na muhṛti ||
ഈ ആത്മാവും (ഈ ശരീരവും) എന്റേതല്ല; മുഴുവൻ ഭൂമിയും എന്റേതല്ല. ‘എന്റേതു’ എന്നു കരുതുന്നതെല്ലാം അതേ വിധത്തിൽ മറ്റുള്ളവർക്കും ഉള്ളതാണെന്ന് കാണുന്നവൻ ഒരു നിമിഷം പോലും മോഹത്തിൽ വീഴുകയില്ല.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse teaches non-possessiveness: neither the body/self nor the earth truly belongs to ‘me’. By seeing ‘mine’ as equally ‘others’—a shared, non-exclusive relation—one avoids moha (delusion) and cultivates peace and ethical restraint.
In Śānti Parva’s instruction on peace and right conduct after the war, Vyāsa delivers a reflective teaching aimed at dissolving attachment to body and possessions, presenting a mental discipline that prevents confusion and grief.