Shloka 22
सूक्ष्मभूत-भूतात्मविज्ञानम्
Knowing the subtle principle and the bhūtātman through yoga
विमुक्तं सर्वसड्रेभ्यो मुनिमाकाशवत् स्थितम् । अस्वमेकचरं शान्तं त॑ देवा ब्राह्म॒णं विदु:
vimuktaṁ sarvasaṅgebhyo munim ākāśavat sthitam | asvam ekacaraṁ śāntaṁ taṁ devā brāhmaṇaṁ viduḥ ||
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—എല്ലാ ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായ മുനി ആകാശംപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു—അബന്ധിതനും അനവരോധിതനും. ഒന്നിനെയും ‘എന്റെത്’ എന്നു കരുതാതെ, ഏകാന്തമായി സഞ്ചരിച്ച്, അന്തഃകരണത്തിൽ ശാന്തനായിരിക്കുന്നവനെ ദേവന്മാർ പോലും യഥാർത്ഥ ബ്രാഹ്മണനെന്നു അറിയുന്നു.
व्यास उवाच
Educational Q&A
True spiritual nobility (brāhmaṇatva) is defined by qualities—freedom from attachment, non-possessiveness, solitude of conduct, and inner tranquility—so complete that it resembles the openness and unaffectedness of the sky.
Vyāsa is describing the marks of an ideal sage: one who has cut off worldly ties and lives calmly without possessions. The statement elevates ethical-spiritual character over external status, saying even the gods acknowledge such a person as a genuine brāhmaṇa.