Shloka 19
महाभूत–इन्द्रिय–मनस्–बुद्धि–अन्तरात्मा विवेकः | Discrimination of Elements, Senses, Mind, Intellect, and Inner Self
तात प्रत्यक्षधर्माणस्तथा यायावरा गणा: । ऋषीणामुग्रतपसां धर्मनैपुणदर्शिनाम्
tāta pratyakṣa-dharmāṇas tathā yāyāvarā gaṇāḥ | ṛṣīṇām ugra-tapasāṃ dharma-naipuṇa-darśinām ||
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—“താത! യായാവരന്മാരെന്ന അലഞ്ഞുതിരിയുന്ന തപസ്വികളുടെ സംഘങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു—അവരുടെ ആചരണത്തിൽ തന്നെ ധർമ്മം പ്രത്യക്ഷമായിരുന്നു; അവർ ഉഗ്രതപസ്സുള്ള ഋഷിമാർ, ധർമ്മനൈപുണ്യം സൂക്ഷ്മമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞവർ.”
व्यास उवाच
Educational Q&A
True dharma is not merely theoretical; it becomes ‘pratyakṣa’—directly visible—through disciplined conduct, austerity, and mature ethical discernment as exemplified by accomplished sages.
Vyāsa is describing the presence/character of ascetic groups and powerful sages—wandering renunciants and severe practitioners—highlighting their authority and insight in judging and embodying dharma within the Shānti Parva’s instructional setting.