Shloka 19
कामबन्धन-निवृत्ति तथा शान्तिलक्षण-उपदेशः | Release from Desire-Bondage and the Marks of Peace
Devanagari script
सम्बन्धिबान्धवा दिक्षु पृथिव्यां मातृमातुलौ । वृद्धबालातुरकृशास्त्वाकाशे प्रभविष्णव:,सम्बन्धी और बन्धु-बान्धव दिशाओंपर, माता और मामा पृथ्वीपर तथा वृद्ध, बालक और निर्बल रोगी आकाशपर अपना प्रभुत्व रखते हैं। इन सबको संतुष्ट रखनेसे उन-उन लोकोंकी प्राप्ति होती है
Translation
ബന്ധുക്കളും ബന്ധു-ബാന്ധവരും ദിക്കുകളിലേയ്ക്ക് അധിപത്യം വഹിക്കുന്നു; അമ്മയും മാമനും ഭൂമിയിൽ; വൃദ്ധർ, കുട്ടികൾ, രോഗബാധിത-ദുർബലർ ആകാശത്തിൽ പ്രഭാവശാലികൾ. ഇവരെല്ലാം തൃപ്തിപ്പെടുത്തിയാൽ അതത് ലോകപ്രാപ്തി ലഭിക്കുന്നു.
Word by Word
सम्बन्धिनःrelations (kinsmen)
सम्बन्धिनः:
Karta
TypeNoun
Rootसम्बन्धिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
बान्धवाःkinsmen, friends
बान्धवाः:
Karta
TypeNoun
Rootबान्धव
FormMasculine, Nominative, Plural
दिक्षुin the directions
दिक्षु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदिश्
FormFeminine, Locative, Plural
पृथिव्याम्on the earth
पृथिव्याम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपृथिवी
FormFeminine, Locative, Singular
मातृmother
मातृ:
Karta
TypeNoun
Rootमातृ
FormFeminine, Nominative, Singular
मातुलःmaternal uncle
मातुलः:
Karta
TypeNoun
Rootमातुल
FormMasculine, Nominative, Singular
वृद्धाःthe aged
वृद्धाः:
Karta
TypeNoun
Rootवृद्ध
FormMasculine, Nominative, Plural
बालाःchildren
बालाः:
Karta
TypeNoun
Rootबाल
FormMasculine, Nominative, Plural
आतुरकृशाःthe sick and the emaciated/weak
आतुरकृशाः:
Karta
TypeAdjective
Rootआतुरकृश
FormMasculine, Nominative, Plural
तुand/but (emphatic contrast)
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
आकाशेin the sky/space
आकाशे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआकाश
FormMasculine, Locative, Singular
प्रभविष्णवःpowerful; having mastery; capable of prevailing
प्रभविष्णवः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रभविष्णु
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
व्यास उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes