Shloka 11
Adhyāya 241: Guṇa-sṛṣṭi, Kṣetrajña-sākṣitva, and Śama through Ātma-jñāna (गुणसृष्टिः, क्षेत्रज्ञसाक्षित्वं, शमः)
कर्मण: फलमाप्रोति सुखदु:खे भवाभवौ | विद्यया तदवाप्रोति यत्र गत्वा न शोचति,“कर्मके फल हैं सुख-दुःख और जन्म-मृत्यु। कर्मद्वारा मनुष्य इन्हींको पाते हैं, परंतु ज्ञानके द्वारा उन्हें उस परमपदकी प्राप्ति होती है, जहाँ जानेसे सदाके लिये शोकसे मुक्त हो जाता है
karmaṇaḥ phalam āpnoti sukhaduḥkhe bhavābhavau | vidyayā tad avāpnoti yatra gatvā na śocati ||
കർമ്മത്തിന്റെ ഫലം സുഖദുഃഖങ്ങളും ജനനമരണങ്ങളുടെ ചക്രവുമാണ്; കർമ്മത്തിലൂടെ മനുഷ്യൻ ഇതുകളെയേ നേടുന്നു. എന്നാൽ ജ്ഞാനത്തിലൂടെ അവൻ ആ പരമപദത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു; അവിടെ ചെന്നാൽ പിന്നെ ശോകിക്കുകയില്ല।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Karma produces finite, dualistic results—pleasure/pain and continued samsaric becoming (birth and death). Liberating knowledge (vidyā) leads to the supreme state beyond these results, where sorrow ceases.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and liberation, Bhishma addresses the listener (Yudhishthira in this section) and contrasts the outcomes of action with the higher attainment gained through knowledge, emphasizing the path toward freedom from grief.