Shloka 15
Adhyātma-krama: Indriya–Manas–Buddhi–Ātman Hierarchy and Citta-Prasāda (आध्यात्मक्रमः)
सत्ययुग और त्रेतामें वेद, यज्ञ तथा वर्णाश्रम धर्म विशुद्ध रूपमें पालित होते हैं, परंतु द्वापरयुगमें लोगोंकी आयुका हास होनेके कारण ये भी क्षीण होने लगते हैं ।। द्वापरे विप्लवं यान्ति वेदा: कलियुगे तथा । दृश्यन्ते नापि दृश्यन्ते कलेरन्ते पुन: किल,द्वापपर और कलियुगमें वेद प्रायः लुप्त हो जाते हैं। कलियुगके अन्तिम भागमें तो वे कभी कहीं दिखायी देते हैं और कभी दिखायी भी नहीं देते हैं
satyayuge ca tretāyāṃ ca vedā yajñāś ca varṇāśramadharmaś ca viśuddharūpeṇa pālyante; dvāpare tu janānām āyuṣo hrāsakāraṇād etāny api kṣīyante. dvāpare viplavaṃ yānti vedāḥ kaliyuge tathā; dṛśyante nāpi dṛśyante kaler ante punaḥ kila.
സത്യയുഗത്തിലും ത്രേതായുഗത്തിലും വേദങ്ങളും യജ്ഞങ്ങളും വർണാശ്രമധർമ്മവും വിശുദ്ധമായി പാലിക്കപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ ദ്വാപരയുഗത്തിൽ ആയുസ്സിന്റെ ഹ്രാസം മൂലം അവയും ക്ഷയിക്കിത്തുടങ്ങുന്നു. ദ്വാപരത്തിലും, അതിലും അധികമായി കലിയുഗത്തിലും, വേദങ്ങൾ കലാപത്തിലും അവ്യവസ്ഥയിലും പതിക്കുന്നു; കലിയിന്റെ അന്ത്യത്തിൽ അവ ചിലപ്പോൾ എവിടെയോ ദൃശ്യമാകുകയും ചിലപ്പോൾ ദൃശ്യമാകാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു എന്നു പറയുന്നു.
व्यास उवाच
Educational Q&A
As human capacity (symbolized by lifespan) declines across the yugas, the practical strength of dharma—Vedic learning, sacrificial responsibility, and disciplined social-spiritual life—also declines; therefore these supports of dharma require deliberate safeguarding, especially in later ages.
Vyāsa is describing the yuga-wise condition of religious and ethical institutions: they are pure and stable in Satya and Tretā, begin to weaken in Dvāpara, and become disrupted and intermittently accessible in Kali, with the Vedas appearing only sporadically toward Kali’s end.