Shloka 24
भिक्षुलक्षणम्—एकचर्याः, अहिंसा, कैवल्याश्रमः
Marks of the Mendicant: Solitary Wandering, Non-Injury, and the Kaivalya-Discipline
बेटा! जो लोग ज्ञानवान् होकर बाहर और भीतर व्याप्त अधियज्ञ (परमात्मा) और अधिदैव (पुरुष) का साक्षात्कार कर लेते हैं, वे ही देवता और वे ही द्विज हैं |। तेषु विश्वमिदं भूतं सर्व च जगदाहितम् । तेषां माहात्म्यभावस्य सदृशं नास्ति किंचन,उन्हींमें यह सारा विश्व, सम्पूर्ण जगत् प्रतिष्ठित है। उनके माहात्म्यकी कहीं कोई तुलना नहीं है
vyāsa uvāca | vatsa! ye janā jñānavantaḥ san bahiḥ antar ca vyāptam adhiyajñam (paramātmānam) adhidaivam (puruṣam) ca sākṣātkurvanti, te eva devāḥ te eva dvijāḥ | teṣu viśvam idaṃ bhūtaṃ sarvaṃ ca jagad āhitam | teṣāṃ māhātmyabhāvasya sadṛśaṃ nāsti kiṃcana ||
മകനേ! ജ്ഞാനവാന്മാരായി അകത്തും പുറത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന അധിയജ്ഞം (പരമാത്മാവ്)യും അധിദൈവം (പുരുഷൻ)യും സാക്ഷാത്കരിക്കുന്നവർ തന്നെയാണ് ദേവന്മാർ; അവർ തന്നെയാണ് യഥാർത്ഥ ദ്വിജർ. അവരുടെ ഉള്ളിലത്രേ ഈ സമസ്ത വിശ്വവും മുഴുവൻ ജഗത്തും പ്രതിഷ്ഠിതമായിരിക്കുന്നത്; അവരുടെ മഹിമയ്ക്ക് തുല്യം എവിടെയും ഇല്ല.
व्यास उवाच
Educational Q&A
True spiritual status is defined by direct realization: those who perceive the all-pervading Lord as adhiyajña (inner ruler of sacrifice) and as adhidaiva (presiding divine Person) are the real ‘devas’ and the real ‘dvijas.’ Their greatness is incomparable because they are established in the very ground of the universe.
In the didactic setting of the Śānti Parva, Vyāsa addresses a listener as ‘vatsa’ and elevates the discussion from social labels to inner attainment, praising realized knowers as the true bearers of divinity and the foundation upon which the world is understood to rest.