Shloka 17
Vānaprastha-vṛtti and the Transition toward the Fourth Āśrama (वानप्रस्थवृत्तिः चतुर्थाश्रमोपक्रमश्च)
निर्मुच्यमान: सूक्ष्मत्वाद् रूपाणीमानि पश्यत: । शैशिरस्तु यथा धूम: सूक्ष्म: संश्रयते नभ:,साधक जब स्थूल देहके अभिमानसे मुक्त होकर ध्यानमें स्थित होता है, उस समय सूक्ष्मदृष्टिसे युक्त होनेके कारण उसे कुछ इस तरहके रूप (चिह्न) दिखायी पड़ते हैं। प्रारम्भमें पृथ्वीकी धारणा करते समय मालूम होता है कि शिशिरकालीन कुहरेके समान कोई सूक्ष्म वस्तु सम्पूर्ण आकाशको आच्छादित कर रही है
nirmucyamānaḥ sūkṣmatvād rūpāṇīmāni paśyataḥ | śaiśirastu yathā dhūmaḥ sūkṣmaḥ saṃśrayate nabhaḥ ||
സാധകൻ സ്ഥൂലദേഹാഭിമാനത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി ധ്യാനത്തിൽ സ്ഥാപിതനാകുമ്പോൾ, സൂക്ഷ്മദൃഷ്ടി ലഭിക്കുന്നതിനാൽ ചില രൂപലക്ഷണങ്ങൾ അവനു ദൃശ്യമാകുന്നു. ആരംഭത്തിൽ ഭൂമിധാരണ ചെയ്യുമ്പോൾ, ശിശിരകാലത്തെ മഞ്ഞുപോലെയോ പുകയുപോലെയോ ഒരു സൂക്ഷ്മാവരണം സമസ്ത ആകാശത്തെയും മൂടി അതിൽ ചേർന്നു നിൽക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു।
व्यास उवाच
Educational Q&A
As one loosens identification with the gross body and becomes steady in meditation, perception refines; early meditative stages may present subtle visual signs. These are described not as ends in themselves but as indicators of increasing subtlety and concentration.
Vyāsa is describing experiential markers encountered by a sādhaka during dhāraṇā. In the initial phase—specifically while contemplating the earth element—the meditator perceives a fine haze, like winter mist, seeming to cover the sky.