Shloka 44
शंख उवाच एवमेतन्मया कार्य नाहं दण्डधरस्तव । सच पूतो नरपतिस्त्वं चापि पितृभि: सह,शंख बोले--भाई! यह ठीक है, मैं ऐसा कर सकता था; परंतु मुझे तुम्हें दण्ड देनेका अधिकार नहीं है। दण्ड देनेका कार्य तो राजाका ही है। इस प्रकार दण्ड देकर राजा सुद्युम्न और उस दण्डको स्वीकार करके तुम पितरोंसहित पवित्र हो गये
śaṅkha uvāca | evam etan mayā kāryaṁ nāhaṁ daṇḍadharas tava | sa ca pūto narapatis tvaṁ cāpi pitṛbhiḥ saha ||
ശങ്കൻ പറഞ്ഞു—“അതെ, അങ്ങനെ ചെയ്യാൻ എനിക്ക് കഴിയുമായിരുന്നു. എന്നാൽ നിനക്കു ദണ്ഡം വിധിക്കാനുള്ള അധികാരം എനിക്കില്ല; ദണ്ഡധാരി രാജാവാണ്. ആ ദണ്ഡം വിധിച്ചതിനാൽ രാജാവ് (സുദ്യുമ്നൻ) ശുദ്ധനായി; അത് സ്വീകരിച്ചതിനാൽ നീയും നിന്റെ പിതൃകളോടുകൂടെ ശുദ്ധനായി.”
शंख उवाच
Educational Q&A
Punishment (daṇḍa) is a regulated function of legitimate authority—primarily the king. Even if one has the capacity to act, dharma requires acting within one’s rightful jurisdiction; properly administered and properly accepted punishment is portrayed as morally purifying.
Śaṅkha clarifies that although he could have taken action, he is not entitled to punish the other party. He affirms that the king alone bears that mandate; the king’s act of punishing and the offender’s acceptance of it are both framed as leading to purification, extending even to the offender’s ancestral line.