Shloka 12
Gārhasthya-Śreṣṭhatā and Kṣatriya-Daṇḍadhāraṇa
Householder Primacy and the Royal Duty of Punishment
एतानि राज्ञां कर्माणि सुकृतानि विशाम्पते । इमं लोकममुं चैव साधयन्तीति न: श्रुतम्,प्रजानाथ! अब मैं पुनः क्षत्रियोंके धर्म बता रहा हूँ, यद्यपि वह तुम्हें भी ज्ञात है। यज्ञ, विद्याभ्यास, शत्रुओंपर चढ़ाई करना, राजलक्ष्मीकी प्राप्तिसे कभी संतुष्ट न होना, दुष्टोंको दण्ड देनेके लिये उद्यत रहना, क्षत्रियतेजसे सम्पन्न रहना, प्रजाकी सब ओरसे रक्षा करना, समस्त वेदोंका ज्ञान प्राप्त करना, तप, सदाचार, अधिक द्रव्योपार्जन और सत्पात्रको दान देना--ये सब राजाओंके कर्म हैं, जो सुन्दर ढंगसे किये जानेपर उनके इहलोक और परलोक दोनोंको सफल बनाते हैं, ऐसा हमने सुना है
etāni rājñāṁ karmāṇi sukṛtāni viśāmpate | imaṁ lokam amuṁ caiva sādhayantīti naḥ śrutam |
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഹേ പ്രജാനാഥാ! രാജാക്കന്മാരുടെ ഈ സുകൃതകർമ്മങ്ങൾ യഥാവിധി നിർവഹിക്കപ്പെടുമ്പോൾ ഇഹലോകവും പരലോകവും—ഇരണ്ടും സഫലമാകുന്നു എന്നു ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
व्यास उवाच
Educational Q&A
That a king’s properly performed duties (sukṛtāni karmāṇi) are not merely political acts but dharmic works that secure welfare in both the present world and the next.
Vyāsa addresses a ruler (viśāmpati) and frames the discussion of royal duties by stating the traditional teaching that such deeds, when done rightly, lead to success in both worldly governance and spiritual outcome.