Shloka 70
योग–सांख्यसमन्वयः, रथोपमा, व्यक्त–अव्यक्तविवेकः
Yoga–Sāṃkhya Synthesis, Chariot Allegory, and the Vyakta–Avyakta Distinction
नाभ्यवर्तन्त नास्तिक्याद् वर्तन्त: सम्भवेष्वपि | कितने ही दानव पूर्वकालमें अपने पूर्वजोंद्वारा सुयोग्य ब्राह्मणोंको दानके रूपमें दी हुई जागीरें नास्तिकताके कारण उनके पास रहने नहीं देते हैं यद्यपि वे अन्य सम्भव उपायोंसे जीवन-निर्वाह कर सकते हैं तथापि उस दिये हुए दानको छीन लेते हैं ।। ६९ $ ।। मित्रेणाभ्यर्थितं मित्रमर्थसंशयिते क्वचित्
nābhyavartanta nāstikyād vartantaḥ sambhaveṣv api |
ശക്രൻ പറഞ്ഞു—നാസ്തികത മൂലം അവർ (അർഹരായ കൈവശക്കാരെ) അവരുടെ ദാനഭോഗത്തിൽ പോലും നിലനിൽക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നില്ല; തങ്ങൾക്കോ മറ്റു സാധ്യമായ മാർഗങ്ങളാൽ ജീവിക്കാനാകുമെങ്കിലും, പൂർവകാലത്ത് അവരുടെ പിതാക്കന്മാർ യോഗ്യ ബ്രാഹ്മണർക്കു ദാനമായി നൽകിയ ഭൂദാനങ്ങളും അവർ തിരികെ പിടിച്ചെടുക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ പണ്ടുകാലത്ത് പല ദാനവരും അധർമപരരായി നൽകിയ ദാനത്തെയേയും വീണ്ടും അപഹരിച്ചിരുന്നു.
शक्र उवाच
Educational Q&A
A gift—especially a rightful endowment to worthy recipients—should not be reclaimed out of greed or irreligion. Even when one has other means of livelihood, violating dāna-dharma by seizing back what was given is portrayed as a moral failure rooted in nāstikya.
Indra (Śakra), while instructing on dharma, cites an example from earlier times: certain Dānavas, despite having alternative ways to live, would not let Brāhmaṇas retain ancestral land-grants and would forcibly take back those donations, illustrating the social harm caused by unbelief and adharma.