Shloka 6
योग–सांख्यसमन्वयः, रथोपमा, व्यक्त–अव्यक्तविवेकः
Yoga–Sāṃkhya Synthesis, Chariot Allegory, and the Vyakta–Avyakta Distinction
कदाचित् प्रातरुत्थाय पिस्पक्षु:ः सलिल॑ं शुचि । ध्रुवद्वारभवां गड्ां जगामावततार च,एक दिन वे प्रात:काल उठकर पवित्र जलमें स्नान करनेकी इच्छासे ध्रुवद्वारसे प्रवाहित हुई गंगाजीके तटपर गये और उसके भीतर उतरे
kadācit prātar utthāya pipakṣuḥ salilaṁ śuci | dhruvadvārabhavāṁ gaṅgāṁ jagāmāvatatāra ca ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ഒരു ദിവസം പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് ശുദ്ധജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, ധ്രുവദ്വാരത്തിൽ നിന്നൊഴുകുന്ന ഗംഗയുടെ തീരത്തേക്ക് ചെന്നു; സ്നാനാർത്ഥം അവളുടെ ജലത്തിലേക്ക് ഇറങ്ങി—ധർമ്മനിയമാനുസൃതമായ ശൗചാചാരത്തെ അത് പ്രകടിപ്പിച്ചു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharmic discipline through morning rising and ritual purification—outer cleanliness serving as a support for inner restraint and right conduct.
A person (as recounted by Bhīṣma) rises at dawn, goes to the Gaṅgā said to flow from Dhruvadvāra, and enters the river to bathe.