Shloka 983
कालो हरति सम्प्राप्तो नदीवेग इव द्रुमम् “जैसे नदीका वेग सहसा बढ़कर किनारेके वृक्षका हरण कर लेता है। उसी प्रकार “यह आज करूँगा और वह कल पूरा करूँगा।” ऐसा कहनेवाले पुरुषका काल सहसा आकर हरण कर लेता है
kālo harati samprāpto nadī-vega iva drumam |
നദിയുടെ പ്രവാഹം പെട്ടെന്ന് കുതിച്ചുയർന്ന് കരയിലെ വൃക്ഷത്തെ കൊണ്ടുപോകുന്നതുപോലെ, “ഇത് ഇന്ന് ചെയ്യും, അത് നാളെ തീർക്കും” എന്നു പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന മനുഷ്യനെ കാലം അപ്രതീക്ഷിതമായി വന്ന് അപഹരിക്കുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Do not rely on postponement. Life is uncertain, and when Time (death) arrives it can take one away abruptly; therefore one should act with urgency in dharma and meaningful duties.
In the Śānti Parva’s instruction section, Bhīṣma is advising Yudhiṣṭhira through moral counsel. Here he uses a vivid simile—an unexpected river surge uprooting a tree—to warn that Time can suddenly end a person’s plans.