ब्राह्मणस्य पूर्वतरा वृत्तिः — The Earlier Ideal Conduct of a Brahmana
River-of-Saṃsāra Metaphor
पुनस्तान्येव कुर्वाणो दुःखै: कालेन युज्यते । पुरुष कालका सहयोग पाकर जिन कर्मोंको करनेसे सुखी होता है, कालका सहयोग न मिलनेसे पुनः उन्हीं कर्मोको करके वह दुःखका भागी होता है ।। न च कालेन कालज्ञ: स्पृष्ट: शोचितुमरहति
punas tāny eva kurvāṇo duḥkhaiḥ kālena yujyate | puruṣaḥ kālakāḥ sahayogaṁ prāpya jinakarmāṇi kurvan sukhī bhavati, kālasya sahayogaṁ na labdhvā punaḥ tāny eva karmāṇi kurvan sa duḥkhasya bhāgī bhavati || na ca kālena kālajñaḥ spṛṣṭaḥ śocitum arhati |
അതേ പ്രവൃത്തികൾ വീണ്ടും ചെയ്താലും കാലത്തിന്റെ വഴിത്തിരിവാൽ മനുഷ്യൻ ദുഃഖങ്ങളോടും ചേർക്കപ്പെടുന്നു. കാലത്തെ അറിയുന്നവൻ കാലത്തിന്റെ സ്പർശം ലഭിച്ചാലും ശോകത്തിൽ മുങ്ങേണ്ടതില്ല.
भीष्म उवाच