Shloka 36
ब्राह्मणस्य पूर्वतरा वृत्तिः — The Earlier Ideal Conduct of a Brahmana
River-of-Saṃsāra Metaphor
धैर्येण युक्तस्थ सत: शरीरं न विशीर्यते । भीष्मजीने कहा--राजा युधिष्ठिर! जिसके स्त्री-पुत्र मर गये हों
dhairyeṇa yukta-sthaḥ sataḥ śarīraṁ na viśīryate | indra prākṛtayā buddhyā pralayaṁ nāvabuddhyase | kecit tvāṁ bahu manyante śraiṣṭhyaṁ prāptaṁ svakarmaṇā |
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ധൈര്യത്തോടെ സ്ഥിരനായി നിൽക്കുന്ന സത്പുരുഷന്റെ ശരീരം ചിന്തകൊണ്ട് ക്ഷയിക്കുകയില്ല. ഹേ ഇന്ദ്രാ! പ്രാകൃതമായ ബുദ്ധിയാൽ കാലക്രമത്തിൽ അനിവാര്യമായി വരുന്ന പ്രളയത്തെ നീ ഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. എന്നിരുന്നാലും ലോകത്തിൽ ചിലർ നിന്നെ വളരെ മഹത്വപ്പെടുത്തി, നീ നിന്റെ സ്വന്തം കർമ്മ-പരാക്രമം കൊണ്ടാണ് ശ്രേഷ്ഠത നേടിയതെന്ന് കരുതുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Steadfast patience (dhairya) protects a righteous person from being consumed by anxiety; worldly, unrefined understanding can blind even the powerful to inevitable decline, so one should cultivate clarity and humility rather than pride.
In Shanti Parva, Bhishma instructs on dharma and right conduct; here he praises fortitude as a safeguard against grief and then addresses Indra, critiquing his ordinary outlook for not grasping inevitable destruction, while noting that some people still overestimate Indra’s greatness as self-made.