Shloka 1
प्रलय-प्रक्रिया (Pralaya Process) — Guṇa-Withdrawal and Pratisaṃcara
/ अपना बछ। अ--छकऋ-- पज्चविशर्त्याधिकद्विशततमो< ध्याय: इन्द्र और लक्ष्मीका संवाद, बलिको त्यागकर आयी हुई लक्ष्मीकी इन्द्रके द्वारा प्रतिष्ठा भीष्म उवाच शतक्रतुरथापश्यद् बलेदरंप्तां महात्मन: | स्वरूपिणीं शरीराद्धि निष्क्रामन्ती तदा श्रियम्,भीष्मजी कहते हैं--राजन्! तदनन्तर इन्द्रने देखा कि महात्मा बलिके शरीरसे परम सुन्दरी तथा कान्तिमती लक्ष्मी मूर्तिमती होकर निकल रही हैं
Bhīṣma uvāca: śatakratur athāpaśyad baler dehād mahātmanaḥ | svarūpiṇīṃ śarīrād dhi niṣkrāmantīṃ tadā śriyam ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—രാജാവേ! അപ്പോൾ ശതക്രതു ഇന്ദ്രൻ മഹാത്മാവായ ബലിയുടെ ശരീരത്തിൽ നിന്നുതന്നെ സ്വസ്വരൂപധാരിണിയായി മూర్తിമതിയായ ശ്രീ (ലക്ഷ്മി) പുറപ്പെടുന്നതു കണ്ടു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Prosperity (Śrī/Lakṣmī) is not merely material luck but a moral force tied to dharma and righteous governance; when dharma is compromised, fortune can depart even from a powerful ruler, and this departure is portrayed as an observable, consequential event.
Bhishma narrates that Indra witnesses Lakṣmī, in embodied form, emerging from King Bali’s body—signaling that Śrī is leaving Bali and setting up the ensuing dialogue about why fortune abandons one and how it is to be rightly established.