Shloka 14
श्रीशक्रसंवादः — The Dialogue of Śrī
Lakṣmī) and Śakra (Indra
(अदत्त्वा योउतिथिभ्योऊचन्न न भुडुक्ते सोडतिथिप्रिय: । अदत्त्वान्न दैवतेभ्यो यो न भुडुक्ते स दैवतम् ।।
bhīṣma uvāca |
adattvā yo ’tithibhyo ’śnan na bhuṅkte so ’tithipriyaḥ |
adattvānnaṃ daivatebhyo yo na bhuṅkte sa daivatam ||
abhuktavatsu nāśnānḥ satataṃ yastu vai dvijaḥ |
abhojanena tenāsya jitaḥ svargo bhavaty uta ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—അതിഥികൾക്ക് അന്നം നൽകാതെ താൻ ഭക്ഷിക്കാത്തവൻ അതിഥിപ്രിയൻ; ദേവന്മാർക്ക് അന്നം അർപ്പിക്കാതെ ഭക്ഷിക്കാത്തവൻ ദേവഭക്തൻ. ഭൃത്യരും ആശ്രിതരും അതിഥികളും ഭക്ഷിക്കാത്തപ്പോൾ ദ്വിജൻ എപ്പോഴും താനുമന്നം സ്വീകരിക്കാതിരുന്നാൽ, ആ ഭക്ഷണസംയമത്തിന്റെ പുണ്യത്താൽ അവൻ സ്വർഗ്ഗലോകം പ്രാപിക്കുന്നു।
भीष्य उवाच
Educational Q&A
One should not eat selfishly: first feed guests and dependents, and offer to the gods; such disciplined hospitality and reverence constitute dharma and generate great merit leading to heaven.
In Shanti Parva’s instruction on righteous conduct, Bhishma teaches Yudhishthira ethical household discipline—prioritizing guests, dependents, and divine offerings before one’s own meal.