Shloka 22
Śakra–Namuci-saṃvāda: Śoka-nivāraṇa and Daiva-vicāra
Indra and Namuci on grief, composure, and inevitability
Devanagari script
वाक् च शब्दविशेषार्थमिति पज्चान्वितं विदु: । एवमेकादशैतानि बुद्धया55शु विसृजेन्मन:,वाक्-इन्द्रिय शब्दविशेषका उच्चारण करनेके लिये है। इस प्रकार पाँच कर्मन्द्रियोंको पाँच विषयोंसे युक्त माना गया है। मनसहित एकादश इन्द्रियोंके विषयोंका बुद्धिके द्वारा शीघ्र त्याग कर देना चाहिये
Transliteration
vāk ca śabdaviśeṣārtham iti pañcānvitaṃ viduḥ | evam ekādaśaitāni buddhyāśu visṛjen manaḥ ||
Translation
വാക്-ഇന്ദ്രിയം ശബ്ദത്തിന്റെ പ്രത്യേക ഭേദങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കാനാണ്—എന്ന് അറിയണം. ഇങ്ങനെ അഞ്ചു കർമ്മേന്ദ്രിയങ്ങൾ തത്തത്തായ അഞ്ചു വിഷയങ്ങളോടു ചേർന്നവയെന്നു ബോധ്യമാണ്. അതിനാൽ മനസ്സോടുകൂടിയ ഈ ഏകാദശ ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ വിഷയങ്ങളെ ബുദ്ധിയാൽ വേഗത്തിൽ ഉപേക്ഷിക്കണം.
Word by Word
वाक्speech (organ of speech)
वाक्:
Karta
TypeNoun
Rootवाच्
FormFeminine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
शब्दविशेषार्थम्for the purpose of expressing specific sounds/words
शब्दविशेषार्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootशब्दविशेषार्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
पञ्चान्वितम्endowed with five (i.e., connected with five)
पञ्चान्वितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपञ्चान्वित
FormNeuter, Accusative, Singular
विदुःthey know/consider
विदुः:
TypeVerb
Rootविद्
FormPerfect, Third, Plural
एवम्thus, in this way
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
एकादशeleven
एकादश:
Karta
TypeAdjective
Rootएकादश
FormNeuter, Nominative, Plural
एतानिthese
एतानि:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Nominative, Plural
बुद्ध्याby/with the intellect
बुद्ध्या:
Karana
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Instrumental, Singular
आशुquickly
आशु:
TypeIndeclinable
Rootआशु
विसृजेत्should abandon/let go
विसृजेत्:
TypeVerb
Rootविसृज्
FormOptative, Third, Singular
मनःthe mind
मनः:
Karta
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes