Shloka 19
इन्द्र–बलि संवादः
The Dialogue of Indra and Bali on Fortune, Humility, and Restraint
ब्रह्म तत् परमं ज्ञानममृतं ज्योतिरक्षरम् । ये विदुर्भावितात्मानस्ते यान्ति परमां गतिम्,ब्रह्म इन सभी गुणोंसे अतीत, अक्षर, अमृत, स्वयंप्रकाश और ज्ञानस्वरूप है। जो शुद्ध अन्त:करणवाले महात्मा उसे जानते हैं, वे परमगतिको प्राप्त हो जाते हैं
brahma tat paramaṁ jñānam amṛtaṁ jyotir akṣaram | ye vidur bhāvitātmānas te yānti paramāṁ gatim ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ബ്രഹ്മം പരമജ്ഞാനമാണ്—അമൃതം, അക്ഷരം, സ്വയംപ്രകാശമായ ജ്യോതി; അത് ഗുണാതീതം. ശുദ്ധാന്തഃകരണത്തോടെ ശാസിതമായ ആത്മാവുള്ള മഹാത്മാക്കൾ അതിനെ യഥാർത്ഥമായി അറിഞ്ഞാൽ പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Brahman is described as the imperishable, self-luminous, deathless reality that is identical with supreme spiritual knowledge; those who purify and discipline the inner self and realize Brahman attain the highest end (paramā gati), i.e., liberation.
In the Shanti Parva’s post-war instruction, Bhishma continues teaching Yudhishthira about the highest dharma: moving from external duties toward inner purification and realization of Brahman as the ultimate goal.