Shloka 12
Adhyāya 214: Tapas Redefined—Perpetual Discipline, Hospitality, and the Ethics of Eating (तपः-निरूपणम्, विघसाशी-अतिथिप्रिय-धर्मः)
योषितां न कथा क्षाव्या न निरीक्ष्या निरम्बरा: । कथज्वचिद् दर्शनादासां दुर्बलानां विशेद्रज:,स्त्रियोंकी चर्चा न सुने। उन्हें नंगी अवस्थामें न देखे; क्योंकि यदि किसी प्रकार नग्नावस्थाओंमें उनपर दृष्टि चली जाती है तो दुर्बल हृदयवाले पुरुषोंके मनमें रजोगुण--राग या कामभावका प्रवेश हो जाता है
yoṣitāṁ na kathā kṣāvyā na nirīkṣyā nirambarāḥ | kathañcid darśanād āsāṁ durbalānāṁ viśed rajaḥ ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—സ്ത്രീകളെക്കുറിച്ചുള്ള സംസാരങ്ങൾ കേൾക്കരുത്; അവരെ നിർവസ്ത്രാവസ്ഥയിൽ നോക്കുകയും അരുത്. കാരണം ഏതെങ്കിലും വിധത്തിൽ അവരുടെ നഗ്നദർശനം സംഭവിച്ചാൽ, സ്വയംനിയന്ത്രണം ദുർബലമായ പുരുഷന്മാരുടെ മനസ്സിൽ രജോഗുണം—കാമവും ആസക്തിയും—പ്രവേശിക്കുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse advises restraint of speech and sight: avoid prurient discussion and avoid gazing at nudity, because such stimuli can awaken rajas—desire and attachment—especially in those with weak self-mastery.
In the Shanti Parva’s instruction section, Bhishma is giving ethical guidance to Yudhishthira on conduct and discipline, emphasizing control of the senses and guarding the mind from triggers of passion.