Shloka 20
दमप्रशंसा — Praise of Self-Restraint
Dama
इन्द्रियाणां रजस्येव प्रलयप्रभवावुभौ । परीक्ष्य संचरेद् विद्वान् यथावच्छास्त्रचक्षुषा
indriyāṇāṃ rajasy eva pralayaprabhavāv ubhau | parīkṣya saṃcared vidvān yathāvacchāstracakṣuṣā ||
ഇന്ദ്രിയങ്ങളിൽ പൊടി പതിയുന്നതുപോലെ, ദേഹധാരിയുടെ ജീവിതത്തിൽ പ്രളയവും പുനഃപ്രഭവവും—ഇരണ്ടും കൂടെയുണ്ട്. അതിനാൽ പണ്ഡിതൻ ശാസ്ത്രചക്ഷുസ്സാൽ നന്നായി പരിശോധിച്ച്, യഥോചിതമായ ആചരണത്തോടെ ലോകത്തിൽ സഞ്ചരിക്കണം.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
One should not act impulsively under the ‘dust’ of sense-driven confusion. Recognizing the cycles of decline and renewal in life, the wise examine situations and then act in a manner consistent with dharma, using śāstra as a guiding lens.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on righteous living after the war. Here he emphasizes disciplined conduct: careful examination (parīkṣā) and śāstra-informed judgment as the basis for ethical action amid the instability of worldly conditions.