Shloka 25

Vimokṣa-niścaya: Pañcaśikha’s Analysis of Aggregates, Guṇas, and Tyāga (मोक्षनिर्णयः)

Devanagari script

युधिछिर उवाच के दोषा मनसा त्यक्ता: के बुद्धया शिथिलीकृता: । के पुन: पुनरायान्ति के मोहादफला इव,युधिष्ठिरने पूछा--पितामह! पूर्वकालके मुमुक्षुओंने किन-किन दोषोंका मनके द्वारा त्याग किया है और किन्हें बुद्धिके द्वारा शिथिल किया है? कौन दोष बारंबार आते हैं और कौन मोहवश फल देनेमें असमर्थ-से प्रतीत होते हैं?

Transliteration

yudhiṣṭhira uvāca | ke doṣā manasā tyaktāḥ ke buddhyā śithilīkṛtāḥ | ke punaḥ punarāyānti ke mohād aphalā iva ||

Translation

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—പിതാമഹാ! പൂർവകാലത്തെ മുമുക്ഷുക്കൾ ഏതു ദോഷങ്ങളെ മനസ്സിനെ വശപ്പെടുത്തി ഉപേക്ഷിച്ചു, ഏതു ദോഷങ്ങളെ ബുദ്ധിയാൽ ശിഥിലമാക്കി? ഏതു ദോഷങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും മടങ്ങിവരുന്നു? ഏതു ദോഷങ്ങൾ മോഹവശാൽ ഫലം തരാൻ അശക്തമായതുപോലെ തോന്നുന്നു?

Word by Word

युधिष्ठिरःYudhishthira

उवाचsaid

केwhich? / what (ones)?

दोषाःfaults, vices

मनसाby the mind

त्यक्ताःabandoned, given up

केwhich? / what (ones)?

बुद्ध्याby the intellect

शिथिलीकृताःloosened, weakened, made slack

केwhich? / what (ones)?

पुनःagain

पुनःagain (repeatedly)

आयान्तिcome, return

केwhich? / what (ones)?

मोहात्from delusion; due to delusion

अफलाःfruitless, ineffective

इवas if, like

Speaker

युधिछिर उवाच

Characters & Entities

Yudhiṣṭhira

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes