Shloka 38
अजर: सो<मरश्वैव व्यक्ताव्यक्तोपदेशवान् | व्यापक: सगुण: सूक्ष्म: सर्वभूतगुणाश्रय:,वह पुरुष जरा-मरणसे रहित, व्यापक, समस्त स्थूल-सूक्ष्म तत्त्वोंका प्रेरक, सर्वज्ञत्व आदि गुणोंसे युक्त, सूक्ष्म तथा सम्पूर्ण भूतों और उनके गुणोंका आश्रय है
ajaraḥ so 'maraś caiva vyaktāvyaktopadeśavān | vyāpakaḥ saguṇaḥ sūkṣmaḥ sarvabhūtaguṇāśrayaḥ ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ആ പരമപുരുഷൻ അജരനും അമരനും ആകുന്നു. വ്യക്തവും അവ്യക്തവും—ഇരുവരെയും ഉപദേശിക്കുന്നവൻ; സർവ്വവ്യാപി; ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയിട്ടും സൂക്ഷ്മൻ; സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെയും അവരുടെ ഗുണങ്ങളുടെയും ആശ്രയം അവൻ തന്നെയാണ്.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse defines the Supreme Person as beyond aging and death, all-pervading and subtle, yet the foundational support of all beings and their qualities; it frames ultimate reality as both transcendent (unmanifest) and immanent (manifest), and as the inner ground of ethical and spiritual life.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and liberation, Bhishma continues his discourse to Yudhishthira by describing the nature of the Supreme Purusha—highlighting divine immortality, omnipresence, and the role of the Supreme as the substratum of the world and its qualities.