Shloka 26
Śānti-parva 206: Guṇa-hetu Moha, Kāma-krodha Chain, Indriya-utpatti, and Nirodha
इसलिये ज्ञानके द्वारा बुद्धिको, बुद्धिके द्वारा मनको तथा मनके द्वारा इन्द्रिय- समुदायको निर्मल एवं शुद्ध करके अविनाशी परमात्माको प्राप्त किया जा सकता है ।। बुद्धिप्रवीणो मनसा समृद्धो निराशिषं निर्गुणमभ्युपैति । परं त्यजन्तीह विलोड्यमाना हुताशनं वायुरिवेन्धनस्थम्
buddhipravīṇo manasā samṛddho nirāśiṣaṁ nirguṇam abhyupaiti | paraṁ tyajantīha viloḍyamānā hutāśanaṁ vāyur ivendhanastham ||
അതിനാൽ ജ്ഞാനത്താൽ ബുദ്ധിയെ, ബുദ്ധിയാൽ മനസ്സിനെ, മനസ്സാൽ ഇന്ദ്രിയസമൂഹത്തെ നിർമ്മല-ശുദ്ധമാക്കി അവിനാശി പരമാത്മാവിനെ പ്രാപിക്കാം. വിവേകത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ, നിയന്ത്രിത മനസ്സാൽ സമൃദ്ധനായി, ആഗ്രഹരഹിതനായി നിർഗുണ സത്യത്തെ സമീപിക്കുന്നു. എങ്ങനെ വായു ഇന്ധനത്തിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന അഗ്നിയെ മഥിച്ച് ജ്വലിപ്പിക്കുന്നുവോ, അതുപോലെ ഇവിടെ തന്നെ ആസക്തികൾ ഉപേക്ഷിച്ച് അന്തഃശാസനം പരമത്തെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Liberation is presented as an inner purification sequence: knowledge clarifies the intellect, the clarified intellect steadies the mind, and the steady mind disciplines the senses. With desirelessness and detachment, one can approach the imperishable, attributeless Supreme Self.
In the Shanti Parva’s instruction section, Bhishma continues advising Yudhishthira on the path of peace and liberation after the war, using the analogy of wind kindling fire hidden in fuel to illustrate how disciplined practice reveals the Supreme already present within.