Shloka 21
Doṣa-Parīkṣā and Guṇa-Viveka
Examination of Faults and Discernment of the Guṇas
नैर्गुण्याद् ब्रह्म चाप्रोति सगुणत्वान्निवर्तते । गुणप्रचारिणी बुद्धिहुताशन इवेन्धने,जैसे अग्नि सूखे काठमें विचरण करती है, उसी प्रकार बुद्धि भी शब्द, स्पर्श आदि गुणोंमें विचरती रहती है। जब वह उन गुणोंका सम्बन्ध छोड़ देती है, तब निर्गुण होनेके कारण ब्रह्मको प्राप्त होती है और जबतक गुणोंमें आसक्त रहती है, तबतक गुणोंसे सम्बन्धित होनेके कारण ब्रह्मको न पाकर लौट आती है
Bhīṣma uvāca: nairguṇyād brahma cāpnoti saguṇatvān nivartate | guṇapracāriṇī buddhir hutāśana ivendhane ||
ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു— ബുദ്ധി ഗുണങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; ഉണങ്ങിയ ഇന്ധനത്തിൽ അഗ്നി സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ. ബുദ്ധി ഗുണബന്ധം വിട്ട് നിർഗുണമായാൽ ബ്രഹ്മത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു; ഗുണാസക്തിയായി സഗുണമായി നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം അത് മടങ്ങിവന്ന് ബ്രഹ്മത്തെ പ്രാപിക്കാതെ പോകുന്നു.
भीष्म उवाच