Shloka 3
अव्यक्त–व्यक्त–कारणकार्यविवेकः
Avyakta–Vyakta and Causality: Discrimination of Field and Knower
स एव लुलिते तस्मिन् यथा रूप॑ न पश्यति । तथेन्द्रियाकुली भावे ज्ञेयं ज्ञाने न पश्यति
sa eva lulite tasmin yathā rūpaṁ na paśyati | tathendriyākulī-bhāve jñeyaṁ jñāne na paśyati ||
ജലം കലങ്ങിയാൽ മനുഷ്യന് തന്റെ രൂപം വ്യക്തമായി കാണാനാകാത്തതുപോലെ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ വ്യാകുലമായാൽ ജ്ഞാനം ഉണ്ടായിട്ടും ജ്ഞേയതത്ത്വത്തെ അവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണുന്നില്ല।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Knowledge alone is not sufficient for realization; when the senses are agitated, perception is distorted. Ethical self-discipline—especially control and calming of the senses—is necessary for true apprehension of the knowable truth.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and inner governance. Here he uses an analogy of impaired vision to explain how sensory agitation prevents clear understanding, even in someone who possesses learning.